Karan: Opasan Izetbegovićev put
Profesor ustavnog prava Siniša Karan istakao je da stav da “BiH treba da bude unitarna država građanskog ustavnopravnog koncepta” /prvomartovski stav/, koji zastupa Bakir Izetbegović, dugoročno predstavlja opasan politički put koji vodi u nestabilnost i tenzije.
– Ovaj stav je direktno rušenje ustavnog koncepta ustavom određenog složenog federalnog oblika državnog uređenja BiH i otvoreni napad i poziv na rušenje ustavnog uređenje. Prekriven plaštom lažne građanske demokratije, odnosno majorizacije, nažalost olako prolazi u široj pa i stručnoj javnosti.
Multietničke države po svojoj društvenoj osnovi prirodno ne mogu biti unitarne. Mogu samo u uslovima majorizacije, tutorstva i dominacije većinskog naroda – pojasnio je Karan u izjavi za Srnu.
On je naglasio da teza da unitarna država može obezbijediti multietničnost je zabluda svih oblika organizacije državnog uređenja do sada na ovim prostorima.
– Multietičnost i njeno ostvarenje moguće je kroz predstavljanje konstitutivnog naroda i učešće u državnoj vlasti paritetom i konsenzusom, a ne učešće pripadnika naroda i zadovoljenje forme bez sadržaja, bez mogućnosti predstavljanja i artikulacije interesa naroda koji se predstavlja. BiH na bazi svoje društvene podloge može jedino funkcionisati kao federacija sa konfederalnim elementima zbog načina stvaranja takvog oblika putem agregacije – spajanja dva državnopravna entiteta – rekao je Karan.
U sadašnjem obliku uređenja, naveo je profesor Karan, njene dvije ustavno-pravne i političko-teritorijalne jedinice koje, na osnovu i u okviru Ustava BiH kao najvišeg pravnog akta, imaju pravo da uređuju svoj pravni sistem i vrše funkcije državne vlasti u cilju zaštite svoje autonomije.
Prema njegovim riječima, sadašnji federalni odnosi su dostignuti nivo kompromisa /ženevsko-njujorški kompromis/ između zahtjeva za unijom sa jedne strane i zahtjeva za teritorijalnom samostalnošću sa druge strane van ili u okviru postojeće federacije.
– Taj balans je uspostavljen kroz formu jedinstvenog političkog sistema u okviru koga su zajedničkom nivou i entitetskim vlastima data potrebna opšta ovlašćenja, tako da nijedan sistem vlasti nije pravno ili politički podređen drugome. Oba politička sistema, federalni i federalne jedinice u sferi svog djelovanja su koordinirani sa drugim i nezavisni od njega, što predstavlja suštinu federalnih odnosa federalnog, složenog državnog i političkog uređenja.
Ključno je da se u federalnom ustavnopravnom i političkom sistemu ravnoteža održava tako da ni jedan stepen vlasti ne postane preovlađujući do te mjere da može diktirati odluke drugom – istakao je profesor Karan.
Formiranje sadašnje BiH federacije, iako je nastala aktom međunarodnog prava, odnosno međunarodnim ugovorom, bez principa dobrovoljnosti, pojasnio je Karan, nastalo je kao proizvod konkretnih društvenih okolnosti primjerenih uslovima koji su zahtjevali federalizam kao jedinu opciju mogućeg oblika državnog uređenja.
On je dodao da su razlozi koji su uticali na ovo bili tradicionalne prirode, etnički, vjerski, geografsko-ekonomski razlozi, administrativno-organizacioni, politički, istorijski i drugi.
(Srna/A.M.)
Oznake: Siniša Karan
