Ekstreman toplotni talas na Balkanu, srušeni rekordi: Evo do kada će trajati
Nastavlja se toplotni talas na cijelom Balkanu koji traje već više od 10 dana.
Cijeli Balkan i dijelovi istočne Evrope su pod toplotnim talasom od početka jula, a predviđa se da će vrućina potrajati još oko dvije sedmice, piše meteorološki servis Severe Weather Europe.
Ovo je istorijski toplotni talas s temperaturama koje dnevno prelaze prag od 40°C. Najintenzivniji je na Balkanskom poluostrvu i istočnoj Evropi. Mora u mediteranskoj regiji takođe postaju vruća, mjestimično dosežući 30°C.
Prema prognozama globalnih vremenskih modela, temperature će tokom jula ostati znatno iznad prosjeka širom južne i istočne Evrope. Za Balkansko poluostrvo prognoziraju se za ovu sedmicu rekordne vrijednosti”, piše SWE. Temperature su dosegle više od 30 stepeni u mnogim područjima, a više od 40°C zabilježeno je u Rumuniji, Srbiji, Albaniji, Bugarskoj, Bosni i Hercegovini, Sjevernoj Makedoniji i Grčkoj posljednjih dana.
Najviša minimalna temperatura ikad zabilježena u Srbiji
U Srbiji su, piše SWE, zabilježene istorijske vrućine. Meteorološka stanica u Vršcu (sjeveroistočna Srbija) zabilježila je minimalne temperature od 30.6°C u subotu i 31.2°C u nedjelju, što je najviša minimalna temperatura ikad zabilježena u Srbiji.
Glavni grad Srbije Beograd izvijestio je o minimalnoj temperaturi od 27.3°C u subotu i 27.5°C u nedjelju. Te su vrijednosti takođe vrlo blizu rekordnih.
Visoke noćne temperature zabilježene su i u zemljama u okruženju, poput Hrvatske, BiH, Rumunjske i Sjeverne Makedonije. Grčka je takođe primijetila da minimalna temperatura nije padala ispod 30°C na nekim postajama tokom vikenda.
Toplotni talas će trajati još 7-10 dana
“Jul je poznat kao najtopliji mjesec ljeta, temperature će ovih dana i narednih 7-10 dana biti znatno više od prosjeka. Dnevni prosjek u mnogim regijama bit će oko 10 stepeni viši od prosjeka”, najavljuje SWE. Dodaju da je za ovakvu situaciju odgovorna toplotna kupola.
Što je toplotna kupola?
Toplotna kupola je meteorološki fenomen u kojem se velika masa vrućeg vazduh zarobljava iznad određenog područja, što uzrokuje ekstremne temperature. Uobičajeno topli vazduh, budući da je rjeđi od hladnog, ima tendenciju da se diže u vis. Međutim, snažan sistem visokog tlaka može spriječiti to dizanje i širenje i prisiliti topli vazduh da ostane zarobljen blizu površine u određenom području.
Sistemi visokog tlaka u tom smislu djeluju poput poklopca ili kupole nad određenim područjem. Atmosferski fizičar Branko Grisogono, profesor sa zagrebačkog PMF-a, tumači da “pojačana supsidencija u jakom anticiklonalnom polju vazduha ne dozvoljava duboku mokru konvekciju i isparavanje, već svojim jakim ‘poklopcem’ čini obrnuto – koči miješanje vazduh i provjetravanje”.
“To se najčešće događa kad je mlazna struja, polarna ili suptropska, preslaba, a to slabljenje je nešto što se zbiva u ovim aktuelnim klimatskim promjenama”, dodaje Grisogono.
Začarani krug
Sunčeva energija zagrijava tlo, a to zagrijano tlo potom zagrijava vazduh iznad sebe. Bez mogućnosti da se podigne i rasprši, zagrijani vazduh ostaje blizu tla, gdje se nastavlja zagrijavati. On se pod kupolom zbija, a kako je njegova ukupna toplina zarobljena u manjem volumenu, temperatura mu dodatno raste.
Visoki tlak takođe sprječava formiranje oblaka i padavina, što znači da područje pod toplotnom kupolom ostaje suho i sunčano, a to, pak, dodatno povećava temperaturu.
Jedan od ekstremnih primjera toplotne kupole dogodio se 2021. godine u Sjevernoj Americi, kada su zapadni dijelovi SAD-a i Kanade doživjeli rekordne temperature koje su premašivale 40°C uzrokujući brojne zdravstvene probleme ljudi i šumske požare, piše index.hr.
