Postgravitaciona umjetnost i teatar u orbiti: Masterklas Dragana Živadinova u Banjaluci
FOTO: USTUPLJENA FOTOGRAFIJA
U okviru pratećeg programa Teatar festa “Petar Kočić“ slovenački reditelj i osnivač više avangardnih umjetničkih kolektiva, Dragan Živadinov održao je masterklas u Studentskom kulturnom centru, izvodeći svoj “Informans“.
Ovom prilikom, vodeći publiku kroz ličnu umjetničku karijeru, predstavio je svoj centralni teatarski projekat “Noordung”, započet 1995. godine kao predstava u trajanju od 50 godina.
FOTO: USTUPLJENA FOTOGRAFIJA
Za svoj rad odlikovan je od strane Ruske akademije nauka koja mu je dodijelila Medalju za kulturalizaciju kosmosa i kosmifikaciju umjetnosti koja je nazvana u čast Konstantina Cjolkovskog.
“Osnovni koncept predstave “Noordung” je da se poslije premijere, po dramskom tekstu Vladimira Stojsavljevića ‘Ljubav i država’, nižu reprize kao što je uobičajeno u pozorištu. U ovom slučaju, reprize se održavaju svake desete godine, što je neobično za pozorište. Pri tome je važno znati još ovo. Ako neko od 14 glumaca – od čega sedam glumica i sedam glumaca – u periodu između repriza umre, na mizansceni ga zamjenjujemo njegovom daljinski vođenom tehnološkom zamjenom. Ako umre glumac, umjesto njegovog govora emituje se ritam, a ako umre glumica, nastupa melodija. Svaki glumac ima svoj supstitut. Svih 14 supstituta 2045. godine prenijeću raketnom tehnologijom u ekvatorijalnu orbitu i instalirati ih oko planete Zemlje. Tako će postati umjetnički sateliti sa tri algoritma: biografikom, biologikom i biomehatronikom“, objasnio je na masterklasu Živadinov.
FOTO: USTUPLJENA FOTOGRAFIJA
Postgravitaciona umjetnost, čiji je dio i projekat “Noordung”, bila je tema masterklasa koji je Živadinov počeo koristeći tri kratke digitalne projekcije kako bi prisutnima dao što bolji uvid u ono što ga pokreće pri kreativnom radu. Pritom se osvrnuo na ruskog umjetnika-suprematistu Konstantina Roždestvenskog, čiji ga je rad fascinirao, ali i na filozofsko učenje Nikolaja Fjodorova i naučne eksperimente K. E. Cjolkovskog i njihov uticaj.
FOTO: USTUPLJENA FOTOGRAFIJA
Živadinov još objašnjava da je projekat posvećen djelu slovenačkog raketnog inženjera i vizionara Hermana Potočnika Noordunga, pionira astronautike. Noordung je prvenstveno poznat po radu na problemima dugoročnog ljudskog naseljavanja svemira. Po njemu je nazvan asteroid 19612 Nordung. Živadinov je, o Potočniku i uticaju njegovih ideja razgovarao s mnogima, između ostalih i sa Arturom C. Klarkom, koji je bio Potočnikov obožavatelj. U projektu “Noordung” planirano je pet izvođenja, od kojih bi se posljednje trebalo dogoditi 2045. u svemiru, na ekvatorijalnoj orbiti Zemlje.
Dragan Živadinov voli za sebe reći da ima dva života i jednu smrt – koju je već izrežirao. Prvi je obilježen praktikovanjem “retrogardizma“ u teatru, a drugi – aktuelni – razvijanjem koncepata i procesa “postgravitacione umjetnosti“.
Na pitanje šta je njegov cilj u umjetnosti, kaže:
“Bog kreira, mi postgravitacioni umjetnici – procesuiramo! Moj cilj je jednostavan. Materijalizacija pedesetogodišnje predstave “Noordung: 1995–2045“ i time postizanje apstraktnog tehno teatra u uslovima nulte gravitacije. Za apsolutnu Nulu. Nema apstrakcije bez gravitacije Nula. Potičem iz ideja konceptualne umjetnosti i kompjuterske umjetnosti 1960-ih Edvarda Zajeca. Konačni cilj je postizanje postgravitacijske umjetnosti. A samim tim i postizanje kosmifikacije umjetnosti u realnom kosmosu i, posledično, kulturalizacije kosmosa, zasnovane na postgravitacionim principima, bez ponavljanja grešaka čovječanstva u gravitaciji Jedan. Ultimativno!”
U svojoj trećoj reprizi, koja je izvedena u aprilu u slovenačkom mjestu Vitanje pedesetogodišnja predstava “Noordung:: 1995-1945”, kako kaže autor, „nastavila je rad na redukciji – teksta, tijela, prostora, vremena“. Osim što funkcioniše kao konceptualna bomba, “Noordung” je i “oda ljudskoj krhkosti, smrtnosti i prolaznosti”, ističe autor.
Živadinov je jedno od najvažnijih imena slovenačke i evropske eksperimentalne scene. Studirao je režiju na Akademiji za pozorište, radio, film i televiziju u Ljubljani, a karijeru je obilježio stvaranjem pozorišta sa snažnim konceptualnim i vizuelnim izrazom.
FOTO: USTUPLJENA FOTOGRAFIJA
FOTO: USTUPLJENA FOTOGRAFIJA
Prva repriza predstave “Noordung: 1995–2045“ izvedena je na modelu Međunarodne svemirske stanice u hidrolaboratoriji Zvjezdanog grada u Rusiji, 2005. godine. Ovaj događaj poslužio je kao povod za dodjeljivanje Medalje za kulturalizaciju kosmosa i kosmifikaciju umjetnosti koja je nazvana u čast Konstantina Cjolkovskog od strane Ruske akademije nauka.
U završnom dijelu masterklasa Živadinov je govorio o nastanku Kulturnog centra evropskih svemirskih tehnologija (KSEVT), zasnovanog na ideji stvaranja veze između svemira, umjetnosti i nauke. Inspirativni Živadinov nijednog trenutka prisutne nije ostavio ravnodušnima, a njegov inovativni pristup pozorišnoj umjetnosti, entuzijazam i energija bili su pravo osvježenje za sve koji su izdvojili vrijeme za ovaj događaj.
Masterklasu je prisustvovao i episkop slavonski Jovan, dugogodišnji prijatelj Živadinova.
Na istom mjestu sutra veče od 19 časova, masterklas će održati Borut Šeparović. Šeparović je jedan od najznačajnijih reditelja savremenog dokumentarnog i angažovanog pozorišta –osnivač je i umjetnički rukovodilac pozorišne kuće “Montažstroj”.
Ulaz na događaj je slobodan.
Piše: Marina Majkić Miletić
Oznake: dragan živadinov
