NATO prvi put u istoriji oborio rusku letjelicu: Poljska i saveznici srušili dronove, evo ko je sve učestvovao
U.S. Navy courtesy photo
Ruski dronovi ušli su u poljski vazdušni prostor, a poljsko ratno vazduhoplovstvo upotrijebilo je oružje protiv tih bespilotnih letjelica, potvrdio je ministar odbrane Vladislav Kosinjak-Kamiš.
Iako je bilo sporadičnih upada ruskih, bjeloruskih pa i ukrajinskih vazduhoplova u Poljsku i Rumuniju, ovo je prvi put od početka rata u Ukrajini da je sa strane jedne NATO države otvorena vatra na ruske letjelice. Nije dejstvovano čak ni na izviđačku bespilotnu letjelicu u martu 2022. godine koja je preletjela cijelu Mađarsku i srušila se u Zagrebu, srećom bez žrtava.
Prema dostupnim informacijama, ruska namjera bila je da letovima preko Poljske zaobiđu ukrajinsku PVO i odbrambene položaje neprijatelja, kako bi ciljevima prišli “sa leđa”, piše aero.telegraf.rs.
Saopštenja Operativne komande poljske vojske
Poljska vojska saopštila je da ulazak dronova u njen vazdušni prostor tokom ruskog napada na Ukrajinu predstavlja “čin agresije” koji je ugrozio bezbjednost javnosti i zahtijevao obaranje objekata.
“Ovo je čin agresije koji je predstavljao stvarnu prijetnju po bezbjednost naših građana“, navela je Operativna komanda poljskih oružanih snaga na mreži X.
“Poljski i saveznički avioni djeluju u našem vazdušnom prostoru, dok su zemaljski sistemi protivvazdušne odbrane i radarskog izviđanja dovedeni u najviši stepen pripravnosti“, navodi se u jednom od saopštenja.
Zatvaranje aerodroma i preusmjeravanje civilnih letova
U ranim jutarnjim časovima u srijedu, 10. septembra, učesnicima u vazdušnom saobraćaju poslato je hitno obavještenje (NOTAM – Notice to Airmen) o zatvaranju aerodroma Varšava, Lublin, Žešuv i Modlin: “zatvoreno zbog neplanirane vojne aktivnosti povezane sa obezbeđenjem nacionalne bezbjednosti” (NOT AVBL DUE TO UNPLANNED MILITARY ACTIVITY RELATED TO ENSURING STATE SECURITY).
Prema podacima sajta Flightradar24, letovi putničkih aviona na većim visinama nastavili su se, ali sa putanjom pomjerenom dalje ka zapadu.
Intenzivna aktivnost vojne avijacije: Šta je sve učestvovalo
Zahvaljujući javno dostupnim ADS-B podacima, na nebu iznad zapadne Poljske ubrzo je primijećena intenzivna aktivnost NATO avijacije.
Poljski Saab 340 “leteći radar” pozivnog znaka Thunder1, avion za rano upozoravanje i komandovanje, vjerovatno je imao ulogu pronalaženja uljeza, navođenja lovaca i obezbjeđivanja onoga što se naziva situaciona svijest (situation awareness).
Iz Latvije je doletio i Gulfstream G550 italijanskog ratnog vazduhoplovstva, avion sa opremom za elektronsko ratovanje. U akciji su, prema Flightradar24, učestvovali i lovci pete generacije F-35 Lightning II američkog ratnog vazduhoplovstva (USAF) koji su poletjeli iz baza u Poljskoj, kao i poljski F-16. Zanimljivo je da je jedan F-35 emitovao tzv. squawk signal 7600, koji se koristi u slučaju gubitka komunikacije.
Na svom X zvaničnom nalogu Operativna komanda poljskih oružanih snaga navela je izraze zahvalnosti i holandskom vazduhoplovstvu “čiji su lovci F-35 pomogli noćas da se obezbijedi sigurnost na poljskom nebu”
Za dopunu gorivom u letu bio je zadužen i holandski Airbus A330 MRTT, koji je poletio iz Ajndhovena, a po završetku šestočasovne misije sletio u Keln.
Premijer Donald Tusk izjavio je da je Varšava obavijestila generalnog sekretara NATO-a Marka Rutea o akcijama koje je Poljska preduzela protiv ruskih dronova i da operacija i dalje traje.
Istovremeno, ukrajinski mediji javljaju da je izdato upozorenje na veliki vazdušni napad koji se očekuje u Kijevu i drugim dijelovima Ukrajine. Potraga za oborenim dronovima je u toku.
Još nije poznato koje su letjelice oborene, ali poljski i ukrajinski izvori pretpostavljaju da je riječ o dronovima kamikazama tipa Geran, odnosno ruskoj verziji iranskog drona Šahed.
Šahed 131 i 136, poznati i kao Geran-1 i Geran-2, dronovi su kamikaze iranskog dizajna, nastali u saradnji kompanija HESA i Shahed Aviation Industries. Odlikuje ih jednostavna konstrukcija i niska cijena izrade, što je omogućilo masovnu proizvodnju i upotrebu u “jatima” kako bi se nadvladala protivnička PVO brojnošću ciljeva.
Geran-2 nosi bojevu glavu mase do 50 kg i ima dolet od 2.500 km.
Prvi potvrđeni slučajevi upotrebe Šahed dronova od strane Rusije u Ukrajini zabilježeni su u jesen 2022. godine, tokom intenzivnih napada na energetsku infrastrukturu. Njihova primjena pokazala se kao značajan izazov za ukrajinsku protivvazdušnu odbranu, jer se ovi dronovi koriste u masovnim talasima (jatima), često u kombinaciji sa raketnim udarima.
Ubrzo su postali jedno od glavnih ruskih oružja za iscrpljivanje ukrajinskih PVO kapaciteta i nanošenje štete gradovima i industrijskim objektima. Tokom zime 2022/23. godine, Kijev, Odesa, Lavov i Harkov više puta su bili mete masovnih napada ovih dronova.
Njihova niska cijena omogućava Rusiji da ih koristi u velikim količinama, dok Ukrajina troši znatno skuplje projektile PVO sistema za njihovo obaranje. Zbog toga je Zapad u posljednje dvije godine intenzivno pomagao Ukrajini nabavkom PVO sistema kratkog i srednjeg dometa, posebno prilagođenih presretanju bespilotnih letjelica.
Uprkos gubicima, dronovi Geran/Šahed ostali su važan dio ruskog arsenala, a njihova stalna upotreba u velikoj mjeri je oblikovala je način na koji se vodi rat u vazdušnom prostoru Ukrajine, piše Aero.rs.
