Građani, spremite se, polarni vrtlog je pred kolapsom
Foto: Pixabay
U stratosferi iznad Sjevernog pola već se razvija novi polarni vrtlog, podstaknut padom temperatura i pritiska u polarnim područjima.
Kako jesen napreduje, smanjenje sunčeve energije izaziva značajno hlađenje polarne stratosfere, što stvara snažnu temperaturnu razliku između hladnih polarnih i toplijih suptropskih područja.
Ova razlika pokreće veliku cirkulaciju niskog pritiska, poznatu kao polarni vrtlog, koja se proteže od površine Zemlje visoko u atmosferu.
Polarni vrtlog ima ključnu ulogu u oblikovanju zimskog vremena u Sjevernoj Americi, Kanadi i Evropi.
Kada je vrtlog snažan, pojačano mlazno strujanje zadržava hladan vazduh unutar Arktičkog kruga, što često rezultira blažim zimskim uslovima u srednjim geografskim širinama.
Međutim, ako vrtlog oslabi ili se uruši, što se događalo u nekoliko proteklih zima, hladan vazduh može slobodnije da prodire prema jugu, donoseći hladnoće i potencijalno snijeg u regione poput Sjedinjenih Država i Evrope, piše Severe Weather, prenosi Večernji list.
Dva ključna faktora mogu da oblikuju nadolazeću zimu 2025/2026: La Ninja i kvazidvogodišnja oscilacija (QBO)
La Ninja, anomalija hladnijih površinskih temperatura u tropskom Tihom okeanu, povećava vjerovatnoću događaja stratosferskog zagrijavanja (SSW) za 60-75%, što može dovesti do kolapsa polarnog vrtloga, posebno sredinom i krajem zime.
Istorijski podaci pokazuju da su takvi događaji često rezultirali ekstremnim hladnoćama u srednjim geografskim širinama.
QBO, redovna promjena smjera vjetrova u tropskoj stratosferi između istočnih i zapadnih faza svakih otprilike 17 mjeseci, takođe igra važnu ulogu.
Negativna (istočna) faza QBO-a dodatno slabi polarni vrtlog, povećavajući šanse za poremećaje mlaznog strujanja i izlive hladnog vazduha.
Kombinacija La Ninje i negativnog QBO-a stoga upućuje na veću vjerovatnoću dinamične zime s nestabilnim vremenskim obrascima.
Početkom oktobra, temperaturna prognoza pokazuje razvoj hladnog jezgra iznad polarnog kruga, što je srce polarnog vrtloga.
Hladnije jezgro može da ojača vrtlog u ranim fazama zime, ali utivaj La Ninje i QBO-a sugeriše da bi vrtlog mogao da oslabi tokom sezone.
Ako dođe do kolapsa vrtloga, regije poput Sjedinjenih Država i Evrope mogle bi da iskuse hladnije temperature i povećanu vjerovatnost snijega, prenosi Večernji list.
Stručnjaci upozoravaju da su ovi uslovi samo dio složene slagalice globalnih vremenskih obrazaca.
Iako La Ninja i QBO povećavaju šanse za nestabilnu zimu, tačan ishod zavisiće od dodatnih atmosferskih i okeanskih faktora.
Građani u srednjim geografskim širinama trebalo bi da se pripreme za potencijalno promjenljivo vrijeme u nadolazećoj zimskoj sezoni.
Oznake: Polarni vrtlog
