Skoro cijeli jedan grad: U Republici Srpskoj više od 60.000 udovica živi od porodične penzije
Foto: Pixabay
U Republici Srpskoj skoro cijeli jedan grad živi od porodičnih penzija – 69.956 ljudi ostvaruje ovo pravo, a čak 85 odsto svih korisnika čine žene. Porodične penzije u Republici Srpskoj predstavljaju ključnu egzistencijalnu sigurnost za desetine hiljada građana koji su izgubili najbliže, a prema zvaničnim podacima Fonda PIO RS, na dan 30. septembra 2025. godine pravo na porodičnu penziju ostvaruje čak 60.149 udovica, dok je 1.100 udovaca. Pored toga, 6.050 korisnika su djeca, 2.307 roditelji, dok ostali članovi porodice čine 350 korisnika.
Struktura korisnika porodične penzije:
udovice – 60.149 ili preko 85% od ukupnog broja
udovci – 1.100
djeca – 6.050
roditelji – 2.307
ostali članovi porodice – 350
„Navedeni podaci pokazuju da porodična penzija u najvećem broju slučajeva obezbjeđuje egzistencijalnu sigurnost udovicama, dok znatno manji broj korisnika čine djeca i roditelji preminulih korisnika“, kazali su iz Fonda PIO Republike Srpske za Banjaluka.net.
Prosječan iznos porodične penzije i način obračuna
Prosječan iznos porodične penzije u Republici Srpskoj na dan 30.09.2025. godine je 477,71 KM.
Porodična penzija određuje se u zavisnosti od činjenice da li je preminuli osiguranik ili korisnik prava:
-u slučaju smrti osiguranika, određuje se od invalidske penzije koja bi mu pripadala na dan smrti
-u slučaju smrti korisnika starosne ili invalidske penzije, određuje se od penzije koja je pripadala preminulom na dan smrti
U odnosu na druge vrste prava, porodična penzija se izdvaja po tome što se visina utvrđuje u procentualnom odnosu, u skladu sa brojem članova porodice koji ostvaruju pravo:
za jednog člana – 70% od penzije od koje se određuje
za dva člana – 80%
za tri člana – 90%
za četiri i više članova – 100%
„Ovakvo zakonsko rješenje obezbjeđuje stabilnost i sigurnost porodice nakon smrti korisnika, pri čemu je cilj da se obezbijedi pravična raspodjela kada pravo ostvaruje više članova porodice“, izjavili su iz Fonda PIO RS.
Postepeni pad broja korisnika porodične penzije
Podaci Fonda pokazuju postupno smanjenje broja korisnika porodične penzije, što je prije svega odraz pozitivnih demografskih procesa u pogledu produženja životnog vijeka i smanjenja stope smrtnosti.
Pregled broja korisnika po godinama:
decembar 2022. – 72.393
decembar 2023. – 71.820
decembar 2024. – 70.747
septembar 2025. – 69.956
„Sistem ostaje stabilan sa konzistentnim brojem korisnika u dužem vremenskom periodu. Smanjenje se uglavnom odnosi na korisnike koji gube pravo nakon okončanja školovanja, što je očekivan i zakonom definisan proces. Sa druge strane, sistem omogućava da svaki novi korisnik koji ispunjava uslove bez odlaganja ostvari svoje pravo, što obezbjeđuje kontinuitet u zaštiti porodica preminulih korisnika i osiguranika“, pojasnili su iz Fonda PIO RS.
Prava djece i posebna zaštita najosjetljivijih
Pravo djeteta na porodičnu penziju zakonom je jasno uređeno:
– dijete ima pravo na porodičnu penziju do navršenih 15 godina života
-nakon navršenih 15 godina pravo traje do završetka redovnog školovanja, ali najkasnije do navršene 26. godine života
Posebna zaštita obezbijeđena je za djecu kod koje prije navršene 15. godine života nastupi nesposobnost za samostalan život i rad. U tom slučaju pravo traje sve dok takva nesposobnost postoji.
„Ako je nesposobnost nastupila prije smrti osiguranika, odnosno korisnika penzije, dijete poslije navršene 15. godine života ima pravo na porodičnu penziju ako ga je isti izdržavao do svoje smrti. Takođe, dijete kod koga u toku korišćenja prava nastupi nesposobnost za samostalan život i rad ili nesposobnost za privređivanje, zadržava pravo dok takvo stanje traje“, kazali su iz Fonda PIO za naš portal.
Prema zakonu, nesposobnost za samostalan život i rad postoji kada se lice, zbog vrste i težine fizičkog ili mentalnog oštećenja ili psihičke bolesti, ne može osposobiti za obavljanje ni najjednostavnijih poslova. Na ovaj način obezbjeđuje se posebna zaštita najosjetljivijih kategorija djece i dugoročna socijalna sigurnost porodica.
Praktična pitanja i poteškoće u ostvarivanju prava
„Postupak ostvarivanja prava jasno je definisan zakonom i podzakonskim aktima, što obezbjeđuje pravnu sigurnost za sve korisnike. Ipak, u praksi korisnici se često obraćaju za dodatna pojašnjenja u vezi sa pojedinim koracima postupka“, rekli su iz Fonda PIO RS naglašavajući da se najčešća pitanja tiču dokumentacije potrebne za podnošenje zahtjeva, rokova za dostavljanje potvrda o redovnom školovanju i trajanja postupka i načina obavještavanja o donesenim rješenjima.
„Fond kontinuirano radi na olakšavanju pristupa informacijama – putem jasnih i dostupnih uputstava na internet stranici, blagovremenih obavještenja putem medija, kao i kroz direktnu komunikaciju u filijalama, poslovnicama, putem elektronske pošte i besplatne telefonske linije. Na ovaj način postupci postaju brži i jednostavniji, a korisnici dobijaju sigurnost i povjerenje da će njihova prava biti zaštićena bez administrativnih prepreka“, komentarišu iz Fonda.
Planirane izmjene zakona i veća sigurnost korisnika
Izmjene i dopune Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju upućene su Ministarstvu rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske, kao nadležnom predlagaču u zakonodavnom postupku.
„Jedna od najvažnijih izmjena predviđa da i korisnici porodičnih penzija mogu zasnivati radni odnos, što trenutno nije zakonom propisano. Time se proširuju prava korisnika i obezbjeđuje ravnopravniji položaj u odnosu na korisnike starosnih i invalidskih penzija, koji to pravo već imaju. Predloženo rješenje ima za cilj jačanje finansijske sigurnosti, kao i veću socijalnu uključenost ove kategorije korisnika, jer im omogućava da aktivno učestvuju na tržištu rada i dodatno obezbijede sredstva za svoja domaćinstva“, zaključili su iz Fonda PIO Republike Srpske.
Pisala: Neda Vukadin/Banjaluka.net
