Zgrada Generalštaba u Beogradu biće prodana kompaniji Trampovog zeta po ubrzanoj proceduri
Narodna skupština Srbije u utorak, 4. novembra, raspravljaće o leks specijalisu, posebnom zakonu kojim se omogućava ubrzana realizacija investicionog projekta na lokaciji nekadašnjeg kompleksa Generalštaba u centru Beograda.
Prijedlog zakona podnijelo je 110 narodnih poslanika, a odnosi se na projekat kompanije Džareda Kušnera, zeta američkog predsjednika Donalda Trampa, koji je vrijedan 500 miliona dolara.
Zakonom bi se realizacija projekta odvijala po posebnim procedurama, što znači da bi svi državni organi, organi lokalne samouprave, privredna društva i druge institucije bili dužni da bez odlaganja izdaju akte iz svoje nadležnosti. Predlagač i predstavnik u parlamentu je narodni poslanik Milenko Jovanov.
Lokacija, obuhvat i namjena projekta
Projekat obuhvata prostor između ulica Kneza Miloša, Masarikove, Birčaninove i Resavske, gdje se nalaze objekti nekadašnjeg Generalštaba Vojske Srbije i Crne Gore i Ministarstva odbrane. Zgrade su tokom NATO bombardovanja 1999. godine teško oštećene i od tada nisu u potpunosti obnovljene.
Prema prijedlogu zakona, investitor bi mogao dobiti posebnu građevinsku dozvolu za pripremne radove, koja uključuje rušenje postojećih objekata, izmještanje infrastrukture i raščišćavanje terena. U okviru projekta predviđen je i memorijalni centar koji bi trebalo da nadomjesti gubitak istorijskog i kulturnog konteksta objekata.
Kritičari upozoravaju da, iako predviđeni memorijal može zadržati simbolički značaj lokacije, ništa ne može u potpunosti nadomjestiti originalnu arhitekturu i urbanistički identitet kompleksa Generalštaba. Ukidanje statusa kulturnog dobra i brzo sprovođenje zakona po hitnom postupku, prema njima, smanjuje transparentnost i uklanjanje javne kontrole nad projektom.
Investitor i međunarodni partneri
Investiciju vodi Affinity Global Development, kompanija Džareda Kušnera, u saradnji sa Trump Organization i kompanijom Eagle Hills, u vlasništvu Mohameda Alija Alabbara, investitora poznatog po luksuznim projektima u Dubaiju i „Beogradu na vodi“.
Projekat uključuje izgradnju luksuznog hotela Tramp, stambenog kompleksa sa 1.500 jedinica i muzeja, sa ukupnom bruto površinom od 30.000 kvadratnih metara. Preliminarni planovi predviđaju najmanje dva solitera, što već izaziva kritike urbanista i građana zbog prevelike gustine izgradnje u centru Beograda, koji je istorijski i kulturno osjetljiv prostor.
Pravni osnov i obrazloženje
Predlagači zakona ističu da je, prema Ustavu Srbije, moguće donijeti posebni zakon kojim se realizacija projekta uređuje po posebnim pravilima, a da se pritom ne narušavaju osnovni principi drugih zakona. Svi postupci provode se po fazama, a svi državni organi i lokalne uprave dužni su da bez odlaganja izdaju akte potrebne za realizaciju projekta.
Iz ugla investitora, posebne građevinske dozvole omogućavaju brzo izvođenje pripremnih radova, uključujući rušenje i raščišćavanje terena. Za predviđeni memorijal, zakon navodi da bi na „djelotvorniji način“ trebalo da očuva kulturno nasljeđe, što izaziva kritike da bi stvarni kulturni značaj objekata mogao biti marginalizovan.
Kritički komentari
Stručnjaci ističu da bi gradnja visokih solitera u istorijskom centru Beograda ozbiljno narušila urbani pejzaž i vizuelni identitet kvarta.
Kompleks Generalštaba, naglašeno je, decenijama je simbol vojne i administrativne vlasti, a njegova nagla komercijalizacija i transformacija u luksuzni stambeni i hotelski prostor može izazvati trajne promjene u funkciji i prepoznatljivosti lokacije.
Hiljade građana su na proslavi 26. godišnjice NATO bombardovanja protestovali ispred Generalštaba, izražavajući nezadovoljstvo zbog rušenja spomenika kulture i privatizacije prostora od strateškog značaja. Kritičari navode da projekat favorizuje strane investitore i luksuzni sektor, dok lokalno stanovništvo i potrebe zajednice ostaju marginalizovani, prenose Nezavisne.
Donošenje lex specialisa po hitnom postupku bez opsežne javne debate podiže pitanja pravne transparentnosti. Pojedini pravni stručnjaci upozoravaju da ovakav način donošenja zakona može biti problematičan, jer smanjuje kontrolu nezavisnih institucija i građana nad projektom i omogućava zaobilaženje uobičajenih procedura zaštite kulturne baštine.
Oznake: Generalštab
