Gdje se u Evropi najviše koristi AI, a gdje gotovo nimalo?
Foto: Ilustracija
Generativna vještačka inteligencija (Gen AI) u kratkom je roku prešla put od nove tehnologije do svakodnevnog alata. Od privatne upotrebe do posla i obrazovanja, milioni ljudi širom Evrope danas se oslanjaju na alate poput ChatGPT-a, Geminija i Groka, ali stope prihvaćanja ove tehnologije drastično se razlikuju među državama, piše Euronews Next.
Alati generativne vještačke inteligencije korisnicima omogućuju stvaranje novog sadržaja poput teksta, slika, programskog koda ili video-zapisa na osnovu jednostavnih upita. Prema podacima Evrostata za 2025. godinu, otprilike trećina stanovnika Evropske unije u dobi od 16 do 74 godine barem je jednom koristila neki od ovih alata.
Velike razlike od sjevera do juga
Međutim, podaci za 33 evropske zemlje otkrivaju ogroman jaz u korištenju vještačke inteligencije – od samo 17 posto u Turskoj do čak 56 posto u Norveškoj. Unutar same Evropske unije, raspon se kreće od 18 posto u Rumuniji do 48 posto u Danskoj.
U čak 13 evropskih zemalja više od 40 posto stanovništva koristilo je alate generativne vještačke inteligencije. U tu grupu, uz Norvešku i Dansku, spadaju Švajcarska (47%), Estonija (47%), Malta (46%), Finska (46%), Irska (45%), Nizozemska (45%), Kipar (44%), Grčka (44%), Luksemburg (43%), Belgija (42%) i Švedska (42%).
S druge strane, u osam zemalja manje od četvrtine stanovnika koristi ove alate. Uz Tursku i Rumuniju, to su Srbija (19%), Italija (20%), Bosna i Hercegovina (20%), Sjeverna Makedonija (22%), Bugarska (23%) i Poljska (23%).
Među najvećim privredama EU, Italija (20%) i Njemačka (32%) nalaze se ispod prosjeka Unije, dok su Španija (38%) i Francuska (37%) nešto iznad njega, pokazujući jasnu podjelu na digitalno napredniji sjever i zapad te jug i istok Evrope koji zaostaju.
Digitalna pismenost je ključna
Stručnjaci objašnjavaju da ove razlike nisu slučajne. “Prvo, stope usvajanja vještačke inteligencije obično prate opštu digitalnu osnovu zemlje. Zemlje koje pokazuju najveće usvajanje, poput Danske i Švajcarske, već su vrlo napredne u digitalizaciji”, izjavio je za Euronews Next Colin van Noordt, istraživač na Univerziteta KU Leuven u Belgiji, prenosi Index.
On ističe kako stanovnici tih zemalja već posjeduju digitalne vještine, češće koriste internet i uopšteno su skloniji tehnologiji. “To se odražava u podacima: u zemljama s nižim usvajanjem, ljudi je ne koriste jer nisu znali da generativna vještačka inteligencija postoji ili ne znaju kako je koristiti”, dodao je.
Van Noordt naglašava da je jedno imati pristup tehnologiji, a sasvim drugo razumjeti kako je iskoristiti. “Mnogi ljudi širom Evrope kažu da ne koriste generativnu vještačku inteligenciju jednostavno zato što ne znaju za šta bi je koristili. To pokazuje da je ‘AI pismenost’ ogroman faktor”, rekao je.
Iako vlade mogu podsticati korištenje, Van Noordt zaključuje kako se čini da “osnovna digitalna kultura i praktične vještine građana izgleda imaju veći učinak”.
Više za privatne svrhe nego za posao
Podaci takođe otkrivaju da se vještačka inteligencija znatno više koristi u privatne svrhe nego za posao. U prosjeku je na nivou EU 25 posto ljudi koristilo AI alate iz ličnih razloga, a 15 posto u poslovne svrhe. Lična upotreba prednjači u svim analiziranim zemljama, ali razlika se drastično mijenja.
Na primjer, u Nizozemskoj je omjer gotovo izjednačen (28% privatno, 27% poslovno), dok u Grčkoj čak 41 posto ljudi koristi AI privatno, a samo 16 posto za posao.
Prema Van Noordtu, niže stope korištenja na radnom mjestu posljedica su činjenice da “je još uvijek nejasno za šta je koristiti s pozitivnim doprinosom”. Najmanje se, pak, vještačka inteligencija koristi u formalnom obrazovanju – tek devet posto na nivou EU. Taj je udio najviši u Švedskoj i Švajcarskoj (21%), a najniži u Mađarskoj, gdje iznosi svega 1 posto.
Oznake: AI, vještačka inteligencija
