Njemačka gradi najmoćniju vojsku u Evropi, među Francuzima se širi strah
FOTO: Print Screen / Njemačka vojska / Ilustracija
Istorijsko ulaganje Njemačke u vojsku u Francuskoj se prati s mješavinom divljenja i nelagode. U Parizu raste zabrinutost da se političko težište Evrope pomiče prema istoku, dok Berlin povećava izdatke za odbranu na nivou koje saveznici teško mogu pratiti.
Berlin se obavezao potrošiti više od 500 milijardi evra na odbranu do 2029. godine, čime će dosegnuti novi NATO-ov cilj od 3,5% BDP-a šest godina prije zadatog roka. Iako NATO pozdravlja jačanje Berlina, u nekim evropskim prijestonicama ponovno jačanje Bundeswehra kao dominantne sile izaziva preispitivanje, piše Bloomberg.
To je posebno izraženo u kontekstu rekordnog rasta podrške krajnje desnoj, nacionalističkoj stranci u Njemačkoj, što budi strahove da se proevropska vlada ne može uzimati zdravo za gotovo.
Nelagoda u Parizu
U Francuskoj, jedinoj nuklearnoj sili u Evropskoj uniji i zemlji s jednom od najjačih vojski, raspoloženje je dvojako. S jedne strane, osjeća se olakšanje jer Njemačka preuzima veći teret u odbrambenim pitanjima, no istovremeno raste tjeskoba da bi njemačka industrija mogla nadmašiti francuski odbrambeni sektor. Tu su informaciju potvrdila četiri francuska zvaničnika.
Francuski poslanik u Evropskom parlamentu François-Xavier Bellamy izjavio je: “Francuska je u krhkoj situaciji, a činjenica da se Njemačka s takvom odlučnošću obvezuje, naravno, stvoriće dinamiku koja bi nas mogla ostaviti po strani. Domaća krhkost slabi francusku geopolitičku težinu.”
Bellamy, član EPP-a, zalaže se za pristup “Kupuj evropsko” te smatra da bi se Francuska, kao jedan od vodećih svjetskih izvoznika oružja, trebala usredotočiti na izvoz evropskim komšijama. “Moramo biti dosljedni”, rekao je, dodavši: “Francuska se dugo žalila da posao obavlja sama.”
Promjena evropske ravnoteže
Prema Claudiji Major, višoj potpredsjednici German Marshall Funda, Njemačka se nakon istorijskih sukoba zadovoljavala sporednom političkom ulogom, čak i dok je njena privreda jačala. Sada, dok se ponovno naoružava, težište kontinenta pomiče se prema Berlinu, što izaziva nervozu u Francuskoj.
“Postojala je široko prihvaćena ravnoteža u Evropi da će Francuska biti geopolitička sila, dok će Njemačka biti ekonomska sila”, rekla je Major. “Njemačka nije željela biti politički div. Sada Njemačka radi oboje te ulaže napore da svoju novu moć ugradi unutar Evrope. To Francusku stavlja u težak položaj. Njihova tjeskoba govori više o samoj Francuskoj nego o Njemačkoj.”
Pod vodstvom kancelara Fridriha Merca, Njemačka je ukinula stroga ograničenja zaduživanja za odbrambenu potrošnju kako bi osigurala sredstva za prenaoružavanje i odvraćanje Rusije. Iako nordijske zemlje, Baltik i Poljska takođe znatno ulažu u odbranu, rijetke države mogu parirati njemačkoj brzini i opsegu. Nasuprot tome, istorijske odbrambene sile poput Francuske, Italije i Španije imaju ograničen fiskalni prostor za značajnije povećanje potrošnje.
Vojno jačanje Njemačke usko je koordinirano sa saveznicima. Tokom posjeta Berlinu u decembru prošle godine, glavni sekretar NATO-a Mark Rute pohvalio je Njemačku, rekavši: “Ovo je upravo ona vrsta odlučnosti koja nam je potrebna da osiguramo našu bezbjednost. Njemačka predvodi primjerom.”
Nesuglasice oko zajedničkih projekata
Uprkoa saradnji, pojavile su se i tačke neslaganja. Kada je bivši kancelar Olaf Šolc predstavio Inicijativu Evropski nebeski štit, osmišljenu za jačanje proturaketne odbrane, Francuska se osjećala isključeno. Frustracije su dodatno porasle nakon najave kupovine 35 američkih borbenih aviona F-35 za 10 milijardi evra umjesto evropskih aviona. Iako je pod Mercom kupovina američkog oružja usporena, odbrambena saradnja s Francuskom i dalje je složena.
Najambiciozniji evropski odbrambeni projekt, razvoj borbenog aviona šeste generacije (FCAS), nalazi se pred raspadom. Nakon godina pregovora, industrijski partneri – francuski Dassault Aviation i Airbus, koji predstavlja njemačku stranu – nisu se uspjeli dogovoriti o podjeli proizvodnje.
Nova strateška uloga i pogledi iz susjedstva
Nova vojna snaga Njemačkoj daje veći uticaj unutar EU-a i NATO-a. U Poljskoj se uspon Njemačke pomno prati, no kako je rekao potpredsjednik vlade Radoslaw Sikorski: “sve dok je Njemačka članica EU-a i NATO-a, više se bojim njemačke averzije prema naoružanju nego njemačke vojske.”
Njemačka je takođe industrijski i ekonomski najbolje pozicionirana za pružanje protuvazdušne odbrane, svemirskih obavještajnih podataka i logistike. Evropa se trenutno za te sposobnosti gotovo u potpunosti oslanja na SAD.
“Nadamo se da će ih Njemačka i dalje razvijati”, rekao je general Markus Laubenthal, jedan od najviših njemačkih generala u NATO-u. “Iz perspektive NATO-a, i u smislu znanja i industrijskog kapaciteta, ima smisla raditi s ključnim evropskim saveznicima. Zajedno smo jači. Trebali bismo se moći dogovoriti o zahtjevima i isporučivati stvari brže jer, kao korisnik, trebam ih.”
Politička neizvjesnost u Berlinu
Uprkos svemu, njemačka unutrašnja politika izaziva nervozu u Evropi. Krajnje desna stranka Alternativa za Njemačku (AfD) vodi u nekim anketama i mogla bi ostvariti značajne pobjede na lokalnim izborima u istočnoj Njemačkoj ove godine. Iako Claudia Major napominje da populistički političari jačaju i drugdje u Evropi, kombinacija vojne moći i političkog ekstremizma izaziva posebnu zabrinutost.
“Postoji sve veća zabrinutost što bi se moglo dogoditi s ovom izuzetno snažnom njemačkom borbenom moći ako AfD preuzme političko vodstvo”, izjavila je Jana Puglierin iz Evropskog savjeta za vanjske odnose.
