Podjele u EU: Francuska gura “Kupujmo evropsko”, sjeverne zemlje se protive
Foto: Screenshot
Čelnici Evropske unije trebalo bi da na samitu u Belgiji raspravljaju u vezi s tim da li je politika “Kupujmo evropsko” pravi odgovor na slabljenje privrednih prilika u Evropi. Na sastanku posvećenom budućnosti kontinenta u sve nestabilnijoj globalnoj ptivredi, 27 čelnika raspravljaće o načinima na koje Evropa može povratiti svoju konkurentnost, piše The Guardian.
Okupljeni u dvorcu okruženom jarkom na istoku Belgije, čelnici će danas razmijeniti ideje o tome kako Evropa može ponovo postati privredno konkurentna u odnosu na SAD i Kinu, u vremenu ekonomskih prijetnji i političkih previranja.
Različite preferencije
Pitanje pada evropske konkurentnosti dugo opterećuje EU, alli postalo je hitno nakon što su bolne slabosti razotkrivene naglim gubitkom ruskog gasa 2022, trgovinskim ratovima Donalda Trampa i kineskim nastojanjem da ostvari privrednu dominaciju kroz velike državne subvencije.
U takvim okolnostima EU razmatra politiku evropske preferencije, koja je nekad bila tabu, a podrazumijeva davanje prednosti evropskim kompanijama u strateškim sektorima poput čistih tehnologija. Inicijativa “Kupujmo evropsko”, koju dugo zagovara Francuska, mogla bi značiti uvođenje obaveze da vlade u javnoj nabavci daju prednost robi proizvedenoj na domaćem tržištu.
Kasnije ovog mjeseca, izvršno tijelo EU-a objaviće Zakon o industrijskom ubrzanju, za koji se očekuje da će postaviti ciljeve za evropski udio u nizu strateških proizvoda, poput solarnih panela i električnih vozila.
Macronova “odbrambena mjera”
Francuski predsjednik Emanuel Makron izjavio je ove sedmice evropskim novinama da bi evropska preferencija trebalo da se skoncentriše na određene strateške sektore, poput čistih tehnologija, hemikalija, čelika, automobilske industrije i odbrane, “inače će Evropljani biti pometeni”.
Tu je politiku opisao kao “odbrambenu mjeru” i ključnu jer se “suočavamo s nelojalnom konkurencijom koja više ne poštuje pravila Svjetske trgovinske organizacije”.
S druge strane, grupa sjevernoevropskih zemalja koje se zalažu za slobodnu trgovinu uputila je upozorenje protiv te ideje. U zajedničkom dokumentu nordijskih i baltičkih zemalja te Nizozemske navodi se da bi evropska preferencija “mogla stvoriti rizik od dodavanja još jednog sloja složene regulative” i odbiti ulaganja.
Švedski premijer Ulf Kristerson rekao je da je oprezan prema bilo kakvom protekcionističkom programu. “Ako je osnovna ideja inicijative ‘Kupujmo evropsko’ pokušaj zaštite evropskog poslovanja izbjegavanjem trgovine ili partnerstva s drugim zemljama, onda sam vrlo skeptičan”, izjavio je za Financial Times.
Njemačko-italijanski zaokret
Njemački kancelar Fridrih Merc i italijanska premijerka Điorđa Meloni zaobišli su to pitanje u nedavnom zajedničkom dokumentu, ali su pronašli zajednički jezik oko “zakonodavne suzdržanosti”, odnosno smanjenja regulacije EU-a. Oboje bi željeli da program deregulacije EU-a ide još dalje.
Jačanje njemačko-italijanskog partnerstva pdsotaknulo je pitanja o zdravlju francusko-njemačkih odnosa, koji su tradicionalno motor evropskog projekta. Uprkos približavanju francusko-njemačkih odnosa od Mercovog izbora, Pariz i Berlin razilaze se u ključnim privrednim pitanjima.
Merc je skeptičan prema konceptu “Kupujmo evropsko” i zagovara agresivniji program deregulacije i sklapanje trgovinskih sporazuma. Merc i Makron takođe se ne slažu u vezi sa dugo očekivanim trgovinskim sporazumom EU-a s Mercosurom. Dok njemački čelnik poziva na brzo stupanje sporazuma s južnoameričkim zemljama na snagu, Makron ga je odbacio kao “loš sporazum”.
Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen izrazila je oprez u vezi s inicijativom “Kupujmo evropsko”. Govoreći u srijedu u Evropskom parlamentu, rekla je da je evropska preferencija “nužan instrument” u strateškim sektorima.
Tržišta i deregulacije
“Ali želim biti jasna, hoda se po tankoj liniji”, rekla je, dodajući da svaki prijedlog mora biti “potkrijepljen snažnom ekonomskom analizom i u skladu s našim međunarodnim obavezama”. Pitanje politike “Kupujmo evropsko” samo je dio opsežnog dnevnog reda samita koji se održava u Alden Biesenu u Limburgu, imanju koje su u 13. vijeku osnovali Teutonski vitezovi.
Čelnici će takođe raspravljati o deregulaciji, rascjepkanim tržištima kapitala koja ograničavaju zelena i digitalna ulaganja te o preprekama na jedinstvenom evropskom tržištu koje ometaju trgovinu.
Fon der Lajen je poslanicima u Evropskom parlamentu rekla da postoji “previše pozlaćivanja”, dodatnih slojeva nacionalne regulative koji otežavaju poslovanje. Kao primjer navela je da kamion u Belgiji smije težiti 44 tone, ali pri prelasku u Francusku može prevoziti samo 40 tona.
Donošenje odluka
Čelnici će saslušati Marija Dragija i Enrika Letu, dvojicu bivših italijanskih premijera koji su izradili izvještaje koji postavljaju privrednu agendu. Dragi je prošle sedmice upozorio da je trenutni svjetski privredni poredak “mrtav” i da Evropa rizikuje da istovremeno postane “podređena, podijeljena i deindustrijalizirana”.
Rekao je da se Evropa treba pomaknuti “iz konfederacije u federaciju”, dodajući da pravo veta pojedinih država članica u ključnim politikama čini zemlje “ranjivima da se jedna po jedna izdvaja”.
Priznajući poteškoće EU-a u donošenju odluka, Fon der Lajen je rekla da je otvorena za napredak u donošenju zakona o integraciji tržišta kapitala EU-a u manjem formatu, ako se ne postigne dogovor svih 27 članica. “Moramo napredovati i srušiti prepreke koje nas sprečavaju da budemo istinski globalni div”, rekla je, misleći na planove za integraciju evropskog finansijskog sistema, prenosi Index.
Oznake: EU, kupujmo evropsko
