Banjaluka u projektu očuvanja jevrejskog kulturnog nasljeđa

Grad Banjaluka učestvuje u realizaciji projekta “Iskorištavanje zaboravljenog jevrejskog kulturnog nasljeđa u dunavskoj regiji – REDISCOVER” kao partner u okviru međunarodnog konzorcija, čiji nosilac je Opština Segedin (Mađarska). Projekat je podržan kroz Transnacionalni program “Dunav” Evropske unije.

Partner na projektu je Jevrejska opština Banjaluka.

Prva Jevrejska opština u Banjaluci osnovana je 1848. godine. Prve dvije sinagoge osnovane su 1888. i 1892. godine.  Prije Drugog svjetskog rata, Jevrejska opština je brojala preko 500 članova, što je predstavljalo oko sedam odsto tadašnjeg stanovništva Banjaluke. Ova zajednica je igrala značajnu ulogu kao nosilac i promoter ekonomskog i kulturnog razvoja grada.

Nakon rata, nastankom jugoslovenske države i uvođenjem nacionalizacije privatne imovine, jevrejska zajednica biva marginalizovana, što će dovesti do velike emigracije ove zajednice, posebno nakon osnivanja države Izrael 1948. godine.

Danas u Banjaluci živi oko 110 članova jevrejske zajednice koja pokušava da očuva kulturno nasljeđe jevrejske zajednice, tradiciju i običaje Jevreja iz ovog kraja.

Od četiri sinagoge sagrađene u Banjaluci do Drugog svjetskog rata, tri su tokom rata srušene do temelja, dok su ostaci zgrade četvrte sinagoge prenamijenjeni u omladinsko – društveni dom, ali su i oni srušeni u zemljotresu 1969. godine, tako da danas u Banjaluci ne postoje tragovi vjerskih objekata kao najznačijnijeg kulturnog nasljeđa jevrejskog naroda.

Takođe, jevrejsko groblje, koje se nalazilo u naselju Borik, uz pravoslavno groblje, odlukom tadašnjih lokalnih vlasti, dislocirano je 1976. godine na novo groblje na Pobrđu, gdje se danas nalazi zajednička grobnica, uz svega nekoliko individualnih spomenika.

Kao kompenzaciju za nestale spomenike materijalnog kulturnog nasljeđa, Grad Banjaluka dodijelio je zemljište Jevrejskoj opštini na kojem je 2014. godine sagrađen Jevrejski kulturni centar, prvi takve vrste na Balkanu.

U ovom objektu nalazi se i mala sinagoga, koja ima više simboličnu ulogu u smislu održavanja vjerskih obreda, dok cijeli centar predstavlja jedino mjesto na kojem se okuplja jevrejska zajednica, ali i intelektualna elita i umjetnici iz regiona i šire.

U saradnji sa domaćim i međunarodnim institucijama, ovaj Centar prikuplja i čuva istorijske materijale i dokumentaciju o radu i životu Jevreja kroz različite publikacije, edukativne programe, organizaciju kulturnih događaja, kao i obilježavanje vjerskih i društvenih događaja u skladu sa jevrejskom tradicijom.

Nematerijalno kulturno nasljeđe jevrejske zajednice promoviše se kroz održavanje manifestacije “Dani Izraela i jevrejske kulture”, učešće u festivalu Saveza nacionalnih manjina, obilježavanje Međunarodnog dana dječijih prava, niz koncerata, izložbi, naučnih i stručnih predavanja, promocije knjiga i filmova, obilježavanje Dana holokausta, kao i sveobuhvatnim tekućim projektima tzv. „usmene istorije“. Kroz  ove aktivnosti, sve veći broj ljudi upoznaje se sa tradicijom Jevrejskog naroda, te jačaju veze između jevrejske i drugih zajednica

Pored svega nabrojanog, građani Banjaluke i šire, veoma su malo upoznati sa jevrejskom kulturom i tradicijom, a iz te neupućenosti se rađaju mnoge predsrasude.

Da bi se ovakvo stanje prevazišlo, Jevrejska opština realizuje kontinuiran sveobuhvatni projekat usmene istorije pod nazivom “Istina o holokaustu – svjedočenja preživjelih i njihovih potomaka”, s ciljem stvaranja velike kolekcije ličnih sjećanja koja će biti predstavljena na izložbama i kroz edukativne programe.

(Nezavisne)

Đorđe Gajić pobjednik u skokovima sa Gradskog mosta

Đorđe Gajić pobjednik je takmičenja u skokovima sa Gradskog mosta u Vrbas. Na takmičenju u Banjaluci učestvovalo je ukupno 18 takmičara čime je otvorena tradicionalna manifestacija “Ljeto na Vrbasu” koja se ove godine održava 66. put i trajaće do 4. avgusta. Pobjedniku, najboljoj “vrbaskoj lasti” će biti uručen pehar i nagrada od 700 KM, drugoplasiranom 

Beživotno tijelo izvučeno iz Vrbasa

Beživotno tijelo starijeg muškarca izvučeno je iz Vrbasa u Banjaluci, saznaje ATV. “Policijski službenici Policijske uprave Banja Luka, 21.07.2019. godine postupili su po zaprimljenoj prijavi da beživotno muško tijelo pluta Vrbasom. Tijelo je uz pomoć Vatrogasne brigade Grada Banjaluka i ronilačkog kluba “Buk” izvučeno na obalu u mjestu Karanovac, Banja Luka. Izvršen je uviđaj u

Počelo “Ljeto na Vrbasu”

Skokovima sa Gradskog mosta u Vrbas, na kojima učestvuje ukupno 18 takmičara, danas je otvorena tradicionalna manifestacija “Ljeto na Vrbasu” koja se ove godine održava 66. put i trajaće do 4. avgusta. Brojni Banjalučani su se okupili da uživaju u ovoj manifestaciji i da aplauzom nagrade “najbolju vrbasku lastu”, ali i sve ostale takmičare koji

DANAS VIŠE STANOVNIKA NEGO PRIJE RATA Kamenica kod Teslića prkosi statistici

Više od dvije decenije nakon rata u Bosni i Hercegovini, mnoga su mjesta pusta. Kuće su nerijetko obnovljene, ali nedostaje onog najvažnijeg, ljudi. Međutim, to nije slučaj sa selom Kamenica koje se nalazi nedaleko od Teslića. Obnovljene kuće, obrađene njive, izraslo voće, povrće, pšenica, dječija graja, sve je to dijelom ovog mjesta. Sulejman Vitlić, 82-godišnji

U Bosanskom Petrovcu održana folklorna manifestacija “Petrovačko kolo”

Sinoć je u Bosanskom Petrovcu održana folklorna manifestacija “Petrovačko kolo”, u organizaciji Kulturno umjetničkog društva (KUD) „Grmeč“ iz Drinića, a pod pokroviteljstvom Ministarstva kulture i informisanja Republike Srbije. Manifestacija je počela defileom kulturno-umjetničkih društava, a nastavila se bogatim programom na gradskoj bini. Veliki broj građana je pristvovao ovom događaju a organizatori su poručili da je

Umjetnici oslikavaju pasaže u Gospodskoj

Mladi banjalučki umjetnici oslikaće na jesen tri pasaža između Gospodske ulice i Zanatskog centra, dok će zelena površina kod Pravnog fakulteta dobiti „smol skejl“ instalaciju, sličnu onoj koja je već izvedena na obali Vrbasa u Obilićevu.