Dramatičan izvještaj: Hemijska industrija u EU u ozbiljnoj krizi, eksplodirao broj bankrota
Evropska hemijska industrija izgubila je u protekle tri godine devet odsto svoje godišnje proizvodnje i oko 20.000 radnih mjesta, dok je daljnjih 89.000 radnih mjesta dovedeno u pitanje, navodi se u analizi Cefica, evropskog udruženja hemijske industrije. Prema istom izvoru, 49 odsto industrijalaca koji su ugasili proizvodnju kao glavni uzrok sloma označili su povećane cijene energije.
– Između 2022. i 2025. broj bankrota u evropskoj hemijskoj industriji povećan je 600 odsto, a u protekle dvije godine udvostručen je. Pad proizvodnih kapaciteta najveći je u petrohemiji s oko 48 odsto udjela u ukupnom padu industrije – navodi Cefic.
Prema podacima Cefica, do gašenja proizvodnje došlo je u svim dijelovima Evrope, a najviše u Njemačkoj, Holandiji, Velikoj Britaniji i Francuskoj. Srednja i istočna Europa doprinijele su padu proizvodnje u hemijskoj industriji Starog kontinenta s 14 odsto.
– Sektor je pod velikim pritiskom i lomi se. Stopa zatvaranja udvostručila se u godinu dana, a još gore, godišnja ulaganja su prepolovljena i blizu nule. Ove godine nam je potrebna odlučna akcija, s presudnim uticajem na nivou fabrika – upozoravaju iz Cefica.
Podaci Cefica o gašenju proizvodnje ne odnose se na restrukturisanja unutar komapnija koje su nastavile proizvoditi, ali su smanjile proizvodne kapacitete.
– Hemijska industrija u EU nalazi se u fazi prekretnice svog poslovanja, više nego ikad u istoriji – ocjenjuje Gordana Pehnec Pavlović iz Sektora za industriju Hrvatske privredne komore. Osim visokih troškova energije, sagovornica iz HGK kao ključne izazove evropske hemijske industrije navodi i nepoštenu globalnu konkurenciju i slabu potražnju.
– Istovremeno se podstiču ulaganja u inovacije i održivost, odnosno u zelenu i digitalnu tranziciju. Zbog toga investitori gube interes za ulaganje u hemijsku industriju EU, i ta ulaganja idu u treća tržišta, u kojima se bilježi kontinuirani rast proizvodnje i izvoza u EU u kojoj se zatvaraju proizvodni pogoni i radna mjesta – napominje Gordana Pehnec Pavlović.
– Potvrđena ulaganja smanjila su se za 500 odsto, sa 7,6 milijardi evra u 2022. na 1,5 milijardi evra u 2025. – komentariše Cefic. Najveća ulaganja unutar sektora idu u proizvode koji su dio lanca vrijednosti baterija i skladištenja električne energije te u smanjenje emisije ugljen-dioksida.
Glavne prepreke
Osim povećanih cijena energije, glavni okidači za smanjenje proizvodnje u EU bili su smanjenje potražnje, prekapacitiranost i regulatorni faktori. Prema anketi koju je proveo HGK, glavne prepreke razvoju hemijske industrije su zastarjela i nedovoljna infrastruktura, nedovoljni finansijski podsticaji za tehnološke inovacije, visoka cijena energenata, nedostatak raspoloživih “zelenih” održivih sirovina, tehnički izazovi u pogledu recikliranja otpada i ponovne upotrebe proizvoda, stalna promjena zakona s kojima se teško uskladiti, uspostavljanje sve zahtjevnijih kriterijuma za industriju koji poskupljuju proizvode i rezultuju visokim troškovima.
– Za hemijsku industriju je važna izjava Ursule fon der Lajen da je hemijska industrija “majka svih industrija”, koja osigurava vitalne inpute za više od 96 odsto proizvedene robe, od baterija do odbrane, te je važno zadržati njenu proizvodnju u EU – podsjeća Pehnec Pavlović. Napominje i da je Evropska komisija lani donijela Akcioni plan za povećanje konkurentnosti hemijske industrije, balansirajući ciljeve Zelenog plana s industrijskom snagom s ciljem održanja hemijske proizvodnje u Evropi.
Prema podacima HGK, domaća hemijska industrija u Hrvatskoj bilježi rast proizvodnje u odnosu na prethodnu godinu od 13,7 odsto, što je, ističu u Komori, zasluga pokretanja proizvodnje vještačkih gnojiva. Hemijska industrija čini 2,33 odsto volumena ukupne industrijske proizvodnje u Hrvatskoj i 5,79 odsto ukupne vrijednosti hrvatskog izvoza. Prema nalazima Cefica, međugodišnji pad ulaganja u nove proizvodne kapacitete evropske hemijske industrije u prošloj je godini iznosio čak 86 odsto, nakon što je u 2024. proizvodnja proširena za 2,7 miliona tona, a u 2025. za svega 300.000 tona, prenosi jutarnji.hr.
