Economist: Ovih 5 luksuza Evropljani sebi više neće moći priuštiti
FOTO: ILUSTRACIJA
“Da bi sve ostalo isto, sve se mora promijeniti.” Ta misao iz Leoparda, romana Giuseppea Tomasija di Lampeduse o plemićima 19. vijeka koji pokušavaju zadržati svoje privilegije dok Sicilijom bjesni revolucija, precizno opisuje evropsku dilemu u 21. vijeka, piše Economist u analizi. U nastavku je prenosimo:
Države koje su nedavno vladale velikim dijelovima planete sada nelagodno posmatraju kako ih bivše kolonije sustižu – ili čak prestižu. Jasno im je da su promjene nužne. Ipak, Evropa se često čini jednako nespremnom za prilagođavanje u svijetu koji se mijenja kao i dekadentna italijanska aristokratija nekad.
EU je u krizi
Evropska unija, srce kontinenta, na neobičan način njeguje uvjerenje da se može mijenjati samo kad je natjeraju krize. Zato je ključno da shvati kako upravo u krizi danas jest. Godinama se oslanjala na kinesko tržište za rast, na ruski gas za pokretanje industrije i na američku vojnu moć za bezbjednost.
Nakon tri godine rata u Ukrajini i tri mjeseca agresivnog pristupa Donalda Trampa u Americi EU je ostala uzdrmana. U ovako nestabilnom svijetu Evropa mora prihvatiti promjene. Poput plemićke porodice koja sa zakašnjenjem shvata da mora otpustiti dio posluge kako bi ostala solventna, Evropa bi trebalo da krene od napuštanja luksuznih politika koje sebi više ne može priuštiti.
Vrijeme je za zreliji odnos s Britanijom
Za početak, tu je odnos kontinentalne Evrope prema Britaniji. Zveckanje oružjem prema ostrvskom protivniku postalo je neka vrsta tajnog zadovoljstva EU otkako je Britanija 2020. postala prva članica koja je napustila Uniju. EU je s Britanijom postupala poprilično grubo, dijelom kako bi obeshrabrila druge zemlje da pokušaju isto.
Ali taj argument više ne vrijedi: Brexit se danas prikazuje kao upozorenje, a ne kao primjer koji treba slijediti. Ipak, uprkos nebrojenim najavama “novih početaka” u odnosima, udaranje po “les rosbifs” (kako Francuzi zovu Britance) i dalje je na dnevnom redu. To je luksuz koji sebi Evropa više ne može priuštiti.
Britanija ima vojnu, geopolitičku i industrijsku težinu koja može pojačati evropski uticaj u Ukrajini. Očekuje se da će na samitu 19. maja biti dogovoreno da Britanija učestvuje u programima EU za naoružavanje Evrope.
Ali, sedmicama je dogovor bio blokiran jer se od Britanije tražilo da pristane na ustupke u potpuno nepovezanim područjima. Francuska, na primjer, insistira da se prije odbrambenih pitanja riješe prava na – ribolov.
Evropa mora prestati postavljati pravila svijetu
Način na koji se Evropa odnosi prema udaljenijim zemljama takođe djeluje samodopadno. Godinama je EU pokušavala nametnuti svoja pravila – o okolini, radnim uslovima i brojnim drugim temama – daleko izvan svojih granica.
Ali, sada kad EU mora sklapati brojne trgovinske sporazume kako bi nadoknadila američki protekcionizam, to i te kako jeste njen problem. Evropa je sila u opadanju u globalnoj privredi. Glumiti da nije luksuz je koji sebi više ne može priuštiti.
Umjesto Amerike više trgovine unutar Unije
Dio birokratskih prepreka već se uklanja. Ali mogle bi biti uklonjene puno više – posebno unutar same EU. Ako više ne mogu slobodno trgovati s Amerikom, 27 članica EU moglo bi pojačati međusobnu saradnju. Ipak, administrativne prepreke za trgovinu uslugama između država članica i dalje su ekvivalent carini od 110%, prema podacima MMF-a.
Naručivanje – i ignoriranje – opširnih studija o poboljšanju jedinstvenog tržišta u Evropi neka je vrsta svete tradicije. Nažalost, i dalje živi.
Gotovo svaki sto u Briselu opterećen je sve prašnjavijim izvještajima m od 400 stranica koje je prošle godine sastavio Mario Dragi, bivši italijanski premijer, prepunim razboritih prijedloga kako produbiti ekonomsku integraciju. Gotovo ništa od toga nije sprovedeno.
Demografija – krah koji Evropa ignoriše
Jedna izrazito dekadentna evropska navika je odgađanje rješavanja problema sve dok ne postanu toliko ozbiljni da ih je izuzetno skupo riješiti. Pogledajmo primjer demografije. Godine 1980. Evropa je imala oko pet radno sposobnih osoba koje su “finansirale” jednog penzionera. Danas ih ima tri, a do 2050. taj omjer će pasti na dvije radno sposobne osobe po jednom penzioneru.
Štednja na odbrani
Na kraju, najviše hedonistička navika Evurope posljednjih decenija bila je štednja na odbrani. Uživanjem u “mirovnim dividendama” nakon Hladnog rata ostajalo je više novca za socijalne programe. Nekoliko zemalja, poput Italije i Belgije, tek sad pokušava ispuniti NATO-ove ciljeve o izdvajanjima za odbranu od 2% BDP-a, dogovorene još 2014.
Vrijeme je za nove prioritete
Odustajanje od luksuznih politika nije samo po sebi loše. Dapače, omogućuje da se više pažnje posveti onome što je zaista važno. Ciljevi EU o smanjenju emisija stakleničkih gasova na nulu do 2050. skupi su, ali neophodni, iako bi neki drugi zeleni propisi trebalo još jednom da budu preispitani.
Pomoć Ukrajini nije luksuz, naprotiv. Nije to ni finansiranje socijalne države, za koju su mnogi Evropljani duboko vezani. Ali, da bi se pažnja usmjerila na ono što zaista ima smisla, treba shvatiti da promjene u svijetu zahtijevaju i promjene prioriteta, zaključuje Economist u svojoj analizi.
Oznake: Evropa
