Iz „Atlasa zločina“: Nema pravde za pobijene u Rupovom Brdu
Rupovo Brdo je udaljeno 20 kilometara od Milića. Selo je smješteno između većinski bošnjačkih sela Štedra, Đile i Nurići, a kroz selo je prolazio stari put Milići – Gunjaci. U Rupovom Brdu su bila tri zaseoka Žugići, Gligori i Milinkovići. Ta imena zaselaka su zapravo predstavljala tri prezimena srpskih porodica koja su bila nastanjena u Rupovom Brdu.
Tokom Drugog svjetskog rata mještani Rupovog Brda su bili izloženi napadima ustaša koji su u stvari bili muslimani iz okolnih sela. O tome svjedoči Stanko Žugić: „Za vrijeme Drugog svjetskog rata muslimani iz okolnih sela su potpuno spalili i razorili Rupovo Brdo, zbog čega su mještani ovog sela bili primorani da bježe preko Srebrenice u Srbiju, ali su prilikom ovog bjekstva, muslimani ubili četiri ili pet mještana.“
Poučeni iskustvom iz Drugog svjetskog rata, Srbi iz Rupovog Brda su u proljeće 1992. godine počeli da sklanjaju svoje porodice na sigurno zato što je Rupovo Brdo bilo okruženo većinski muslimanskim selima, a ratni vihor se u aprilu i maju već širio Podrinjem.
Stanko Žugić je to ovako opisao: „S obzirom na to da je selo bilo okruženo muslimanskim naseljima i da je prijetila opasnost od napada, ja sam 3. maja 1992. godine iz sela izveo suprugu i djecu i odveo ih u Bijeljinu, a kod kuće sam ostao ja i moja majka. I ostali mještani su takođe izveli žene i djecu, a ostalo je još nekoliko starijih žena. U selu je ostalo oko 20 muškaraca, među kojima je bilo i starijih i nemoćnih ljudi.“
Prema navodima iz Krivične prijave SJB Milići i Izvještaja CJB Bijeljina, Rupovo Brdo je napadnuto 10. juna 1992. godine, nešto prije pet časova ujutru. Prethodno su putevi ka selu bili blokirani tako da je bijeg Srba iz Rupovog Brda bio otežan. Napad je izveden iz pravca Žedanjskog, Đila, Žutice, Štedre i Kupusne, sela koja su većinski bila muslimanska u opštini Milići.
Iako se u blizini Rupovog Brda nalazio površinski kop Gunjaci rudnika Boksit Milići koji je imao svoje obezbjeđenje, oni su bili spriječeni da reaguju i pomognu Srbima u Rupovom Brdu zbog nadmoći u ljudstvu od strane pripadnika tzv. TO Srebrenice.
Razmjere zločina u Rupovom Brdu sagledane su tek sutradan nakon napada kada se nekolicina muškaraca vratila u selo. Među njima je bio i Zdravko Žugić koji je ovako opisao zatečeno stanje: „Kod radionice u selu pronašli smo Relju Milinkovića koji je ubijen iz vatrenog oružja, a kako sam vidio ranu na glavi može se pretpostaviti da je bio ranjen i da je dotučen, odnosno u glavu mu je pucano iz blizine. Pored njegove porodične kuće pronašli smo mrtvog Radoja Milinkovića koji je takođe ubijen iz vatrenog oružja, a kod istog je jedna strana tijela bila nagorjela jer mu je spaljena kuća i pomoćni objekti.
Na pragu spaljene kuće pronašli smo ugljenisana tijela bračnog para Milinković, Vojka i Mirjane. Nakon što smo u zaseoku Milinkovići pronašli i sahranili naprijed navedene, pošli smo u zaselak Žugići gdje smo pronašli mrtvu Koviljku Žugić, staru oko 70 godina, gdje je na njenom vratu vidan trag posjekotine tako da bi se moglo pretpostaviti da su istu zaklali. Pored navedenih poginulih iz sela su toga dana nestali, a do danas nisu pronađeni, otac i sin Žugić Komljen i Trivko kao i Vlado Milinković. Ja sam tog jutra posljednji put vidio Vladu da je otišao pored porodične kuće u pravcu kanjona, odnosno u pravcu Velike Gradine prema Žutici.“
Iako tijela nestalih Komljena i Trivka Žugića, kao i Vlade Milinkovića, još nisu pronađena pretpostavlja se, na osnovu određenih svjedočenja, da su oni odvedeni u muslimansko selo Nurići i da su ubijeni na lokalitetu Bašča, a potom bačeni u kanjonu Štedrića.
Prilikom muslimanskog napada na Rupovo Brdo pričinjena je velika materijalna šteta. Muslimani su prvo opljačkali pokretnu imovinu Srba iz Rupovog Brda da bi potom zapalili nepokretnu imovinu, kako fizičkih tako i pravnih lica poput zgrade osnovne škole. Ljubiša Gligorević je ovako opisao uništavanje imovine tokom muslimanskog napada na Rupovo Brdo: „Ja sam bio udaljen i skriven u živici možda nekih stotinjak metara. Takođe sam primijetio veću masu muslimanskih vojnika u našem selu koji su palili i pljačkali što se moglo opljačkati, ali u strahu nisam mogao nekoga prepoznati.“
Prema podacima Republičkog centra za istraživanje rata, ratnih zločina i traženje nestalih lica prilikom napada na Rupovo Brdo smrtno je stradalo osam lica srpske nacionalnosti, od čega se za posmrtnim ostacima troje žrtava još uvijek traga.
U napadu na Rupovo Brdo 10. juna 1992. godine učestvovale su jedinice tzv. TO Srebrenica iz sela Žedanjskog, Đila, Žutice, Štedre i Kupusne. Napad na ovo selo bio je među prvim napadima koji će biti opomena za dalja dešavanja u širem rejonu Podrinja.
Iako je MUP Republike Srpske podnio više krivičnih prijava i izvještaja protiv lica koji su počinili zločin u Rupovom Brdu 10. juna 1992. godine, do danas nije podignuta nijedna optužnica kako pred Sudom BiH, tako ni pred entitetskim sudovima.
(Iz „Atlasa zločina nad Srbima u BiH 1992. godine“ u izdanju Republičkog centra za istraživanje rata, ratnih zločina i traženje nestalih lica. U narednih deset dana objavićemo nekoliko poglavlja iz „Atlasa“. Promocija „Atlasa“ biće održana prekosutra u 11 časova na Sajmu knjige u Banjoj Luci.)
