Nakon tri godine istrage: Nijemci utvrdili da je “Sjeverni tok” raznijelo sedmoro Ukrajinaca
Njemački istražioci gotovo su u potpunosti rasvijetlili sabotažu gasovoda Sjeverni tok iz septembra 2022. godine, piše njemački list Die Zeit. Nakon gotovo tri godine istrage, identifikovano je svih sedam članova tima koji je izveo napad, a protiv njih su izdani međunarodni nalozi za hapšenje.
Spektakularan proboj dogodio se prošle sedmice u Italiji, gdje su karabinjeri uhapsili 49-godišnjeg Ukrajinca Sergeja K. dok je bio na odmoru s porodicom. Kada su mu stavili lisice, podigao je desnicu i rukom pokazao znak “trozuba”, ukrajinskog nacionalnog simbola. Istražioci ga sumnjiče da je vodio cijelu operaciju.
Ključni tragovi na jedrilici
Kako piše Die Zeit, ključni dokazi pronađeni su na jedrilici Andromeda, s koje je akcija izvedena. Na brodu su otkriveni tragovi eksploziva identični ostacima pronađenim na olupini gasovoda na dnu Baltičkog mora. Uz to, na Andromedi su zabilježeni DNK tragovi i otisci prstiju.
Slučajni trag otkrila je i saobraćajna kamera na Rügenu koja je snimila bijeli Citroën kojim se ekipa dovezla do luke. Vozač, zaposlenik kurirske službe, kasnije je posvjedočio da je više puta prevozio Ukrajince iz Kijeva u Njemačku.
Sedam osumnjičenih
Njemački istražioci sada vjeruju da je operaciju izvelo sedam Ukrajinaca: četiri ronioca, specijalista za eksplozive, skiper i vođa grupe Sergej K.
Među njima je i ukrajinski vojnik Vsevolod K., koji je poginuo krajem 2024. u borbama u istočnoj Ukrajini. Posebno je osjetljivo što je ranije bio na obuci u njemačkoj vojsci – njegovi DNK tragovi poklapaju se s onima na Andromedi.
Tu je i Valerija T, danas 40-godišnja profesionalna roniteljka iz Kijeva. Drži nacionalni rekord u dubinskom ronjenju od 104 metra. Cijevi Sjevernog toka ležale su na 80 metara dubine.
Kolege je opisuju kao odlučnu i beskompromisnu instruktorku, a nakon početka rata javno se priključila odbrani Ukrajine. Prema svjedočenjima, upravo je ona bila ta koja je insistirala da se akcija dovrši uprkos lošem vremenu.
Bijeg uz pomoć diplomata
Još jedan član ekipe, ronilac Vladimir S, izbjegao je hapšenje uz pomoć ukrajinskog vojnog atašea – automobil kojim je pobjegao iz Poljske u Kijev bio je registrovan na ambasadu.
Njemački istražioci vjeruju i da je jedan član, Jewhen U, prvobitno bio dio druge ekipe koja je istovremeno trebala napasti gasovod Turk Stream. Taj pokušaj je propao, ali je on kasnije donio dio eksploziva u operaciju na Sjevernom toku.
Posadu vodio iskusni skiper
Posadu je vodio iskusni skiper iz Odese koji je putovao svijetom, od Kariba do Somalije, više puta prelazio Atlantik i učestvovao na regatama. Na društvenim mrežama se otvoreno protivio ruskom ratu i dijelio antiratne poruke. Njegov otisak prsta pronađen je na Andromedi.
Dok je kriminalistička istraga u velikoj mjeri završena, politička pitanja ostaju otvorena. Ko je naručio sabotažu? Je li u planove bio uključen vrh ukrajinske države? Die Zeit navodi da su zapadni obavještajci ranije sumnju usmjeravali prema bivšem ukrajinskom komandantu Valeriju Zalužnom, pa čak i na to da je predsjednik Vladimir Zelenski bio bar neformalno upoznat.
Njemačka vlada do sada je izbjegavala komentarisati slučaj. SPD-ov poslanik Ralf Stegner izjavio je za Die Zeit da Ukrajina sada mora pokazati ozbiljnost i izručiti osumnjičene: “Ne možemo zatvarati oči zato što nam to politički ne odgovara. Ako želimo biti pravna država, moramo ovo procesuirati.”
Šta slijedi?
Ako Italija izruči Sergeja K, mogao bi se održati prvi proces o ovom slučaju u Njemačkoj. On preko advokata poriče krivicu, ali istražioci vjeruju da je bio vođa operacije. U slučaju suđenja mogao bi iznijeti i detalje o naručiocima.
Die Zeit piše da bi to bio prvi put da se pred sudom iznose konkretni dokazi i svjedočenja o najkontroverznijoj sabotaži u Evropi nakon Hladnog rata.
Šta je bio Sjeverni tok i zašto je bitan?
Sjeverni tok bio je sistem podmorskih gasovoda koji su povezivali Rusiju i Njemačku preko Baltičkog mora, ključan za snabdijevanje prirodnim gasom velikog dijela Evrope. Prvi gasovod, Sjeverni tok 1, proradio je 2011. i godinama je predstavljao glavni kanal kojim je Gazprom slao ruski gas u Evropsku uniju, dok je Sjeverni tok 2 izgrađen, ali nikad nije pušten u rad zbog rata u Ukrajini i sankcija.
Ti su projekti Njemačkoj omogućavali direktnu nabavku ruskog plina, zaobilazeći tranzitne zemlje poput Ukrajine i Poljske, i time imali veliku geopolitičku težinu. U trenutku sabotaže u septembru 2022. Evropa je već pokušavala smanjiti zavisnost o ruskim energentima, ali Sjeverni tok i dalje je simbolizovao vezu između ruskog plina i evropske ekonomije.
Eksplozije koje su teško oštetile cjevovode dodatno su produbile energetsku krizu, povisile cijene gasa i potakle političke rasprave o sigurnosti evropske infrastrukture. Sabotaža je označila dramatičan prekid jedne ere energetske saradnje Evrope i Rusije, ostavivši dugotrajne posljedice na evropsku energetsku politiku i sigurnost snabdijevanja, prenosi index.hr.
Oznake: Sjeverni tok
