Naučnici u čudu: Satelit ugašen decenijama ponovno šalje signal Zemlji
Foto: NASA
Prije nešto više od godinu dana, australijski naučnici su zabilježili kratak, ali nevjerovatno snažano elektromagnetsko zračenje.
Signal je nadmašio sve druge kosmičke izvore u tom trenu, što je izazvalo uzbuđenje i nagađanja da su možda otkrili novu neutronsku zvijezdu ili čak nešto sasvim nepoznato. Istina se, doduše, pokazala znatno prizemnijom i mnogo intrigantnijom.
Umjesto da dolazi iz dubokog svemira, moćni impuls bio je “zombi satelit” Relay-2 kojeg je NASA lansirala 21. januara 1964. godine.
Relay-2 je, piše Gizmodo, lansiran dvije godine nakon satelita Relay-1. Oba su imala cilj testirati komunikacijske tehnologije i proučavati Van Alenove pojaseve zračenja oko Zemlje.
Relay-2 je radio do 9. juna 1967, kada su mu otkazala oba odašiljača, nakon čega je utihnuo – sve do juna 2024.
Tada su astronomi s australijskog teleskopa Square Kilometre Array Pathfinder detektovali izuzetno kratkotrajni radio-talas, trajan svega 30 nanosekundi.
“Pomislili smo da smo možda otkrili novu pulsirajuću zvijezdu. Taj radio-talas bio je toliko snažan da je zasjenio sve drugo na nebu”, rekao je Klansi Džejms sa Univerziteta Curtin za New Scientist, prenosi Tportal.
U početku se pretpostavljalo da dolazi iz dalekog svemira, ali detaljna analiza pokazala je da je signal stigao upravo od Relay-2 za kojeg se mislilo da je mrtav više od pola vijeka. Otkriće je detaljno opisano u naučnom radu objavljenom na preprint servisu arXiv.
Brzi radio-talasi (FRB – fast radio bursts) obično su misteriozne pojave iz dubokog svemira. Traju svega nekoliko milisekundi, ali mogu osloboditi toliko energije da nadjačaju čitavu galaksiju u tom kratkom vremenu. Međutim, ovaj FRB iz 2024. bio je neobično jasan, snažan i, kako se pokazalo, savršeno sinhronizovan s prolaskom satelita Relay-2 iznad teleskopa u Australiji.
Neočekivani signal – i upozorenje
Zašto je satelit nakon gotovo 60 godina mirovanja iznenada emitovao tako snažan signal, ostaje nepoznanica. Jedna od pretpostavki naučnika je da je Relay-2 tokom godina nakupio električni naboj koji se u jednom trenutku iznenada ispraznio.
Druga mogućnost je da ga je pogodila mikrometeoritska čestica ili komadić svemirskog otpada, što je izazvalo stvaranje plazmatskog oblaka i kratkotrajni talas.
S obzirom na sve veći broj neaktivnih satelita i svemirskog otpada u orbiti, naučnici upozoravaju da će s vremenom postajati sve teže razlikovati signale iz dubokog svemira od “zvukova” koje proizvodi naša vlastita tehnologija.
