Vijesti 16.10.2016.

Obdukcije u Srpskoj – koliko, kada i zbog čega se rade?

ČITANJE: 4 minute

Kada osoba umre ili strada pod tragičnim okolnostima, obdukcija je najbolji način da se precizno utvrdi tačan uzrok smrti.

Specijalista sudske medicine doktor Željko Karan godišnje uradi više od 100 obdukcija, a kako kaže, u zavisnosti od toga gdje i na čiji zahtjev se obavljaju, obdukcije se dijele na sudske i kliničke. Ove prve, kaže on, rade se kada smrt kod osobe nastupi kao posljedica krivičnog djela ili u vezi sa njim, dok se kliničke obdukcije obavljaju na zahtjev doktora.

Sudske obdukcije vrše se po nalogu tužilaštva, a nisu rijetke situacije, kaže Karan, da se nakon analize otkriveni uzrok smrti potpuno razlikuje od prvobitne pretpostavke. Upravo zato, ističe on, sudske obdukcije igraju značajnu ulogu u razrješavanju krivičnih djela.

–  Nešto u početku može da liči na ubistvo, ali kasnije se ispostavi da nije. Isto tako se dešava da je, ono što je u prvi mah djelovalo kao samoubistvo, nešto potpuno drugačije. Vrste povreda, njihov broj, lokalizacija, mogu da ukažu na sredstvo izvršenja, ali i na mehanizam povređivanja. Tokom obavljanja obdukcije, uzimaju se i uzorci DNK analize, tako da se time može utvrditi mnogo toga, a korist obdukcije je višestruka – objašnjava Karan.

Obdukcije se, kaže Karan, najčešće rade nakon saobraćajnih nesreća, nakon ubistava, a nakon samoubistava nešto rjeđe. U ovim slučajevima, dešava se da se članovi porodice doktoru obrate samoinicijativno, ali ih on tada, ističe, prvo uputi u tužilaštvo.

– To je zakonski dozvoljeno, ali zbog eventualnih kasnijih posljedica primjerenije je da tužilaštvo izda nalog – ističe Karan.

Karan objašnjava da ljudi često o obdukciji imaju pogrešno mišljenje. On kaže da nema potrebe da porodice  preminulih  imaju averziju prema obdukciji.  Obdukcija, kaže on, podrazumijeva nešto što se  zove obdukciona tehnika, a to znači da se sve radi po strogo utvrđenim i propisanim pravilima.

– Obdukcija nije neko kasapljenje ili masakriranje mrtvog tijela bez ikakve veze i smisla. Naprotiv, tačno se zna redoslijed šta, kako, zbog čega i kojim priborom se radi. Kad se to sve završi,  na tijelu se ne vidi nikako ili jedva da može da se uoči da je rađena obdukcija – kaže Karan.

Tužilaštvo je jedini organ koji daje nalog za izvršenje sudske obdukcije i ona je često u krivičnom postupku ključni dokaz. Kada tužilac ocijeni da se obdukcija mora izvršiti, porodica se na to ne može žaliti. U ovom slučaju, tužilaštvo snosi i troškove obdukcije. U svim drugim slučajevima troškove snose porodica ili klinički centar.

– Često smo imali takve slučajeve gdje se porodica protivi izvršenju obdukcije, međutim sve se završava na njihovom negodovanju.  Odluku ipak donosi tužilac i te su obdukcije obavezne. Postoji čitav niz krivičnih djela gdje je nalaz obdukcije ključni dokaz. Recimo, kod djela u saobraćaju ili krivičnih dijela protiv života i tijela, čovjek leži u bolnici nekoliko dana i umre. Kada se ne bi uradila obdukcija, postavilo bi se pitanje da li je umro od posljedica saobraćajne nesreće, trauma ili nečeg trećeg – naglašava Zoran Bulatović, zamjenik glavnog okružnog javnog tužioca u Banjaluci.

Ništa manje nije važna ni klinička obdukcija,  koja se obavlja na zahtjev ljekara. Ona se po zakonu mora obaviti kada smrt nastupi 24 časa nakon prijema pacijenta u bolnicu.

U Univerzitetskom kliničkom centru Republike Srpske godišnje se obavi više od 30 obdukcija, a prema njihovim rezultatima najčešći uzroci smrti kod pacijenata su kardiovaskularni  problemi i maligna oboljenja.

– Sjećam se, prije desetak godina, rodbina je insistirala da se uradi obdukcija tijela pacijenta koji je preminuo na infektivnoj klinici, jer nisu stigli da utvrde od čega je bolestan. Dobro je što je rodbina insistirala,  jer smo na kraju utvrdili da je pacijent umro od milijarne tuberkuloze, a u domaćinstvu je bilo i djece. Svi su poslije morali na pregled. Dakle, oni bez obdukcije nikada ne bi znali šta je uzrok smrti njihovog srodnika, a riječ je o bolesti koja se prenosi – objašnjava specijalista patološke anatomije Svetlana Tomašević Pavlović.

Patolozi ističu da se rezultati obdukcija koriste u dijagnostičke svrhe, pa su naglasili da je neophodno da se ljudi oslobode bilo kakvih predrasuda koje se odnose na obdukcije. Svaka obdukcija, kažu,  propraćena je fotodokumentacijom i zapisnikom. U RS sudsku obdukciju trenutno radi sedam, a kliničku deset patologa.

(Srpskacafe.com)