Objavljena velika prognoza za zimu
Prvi pogled na prognozu za zimu 2024./2025. ukazuje na uticaj slabe faze La Nine i blažeg polarnog vrtloga.
La Nina i El Nino označavaju fluktuacije temperature gornjih slojeva vode u centralnom i istočnom dijelu Tihog okeana. El Nino je povezan s poremećajem obrazaca vjetra, što znači toplije temperature površine okeana u istočnom i centralnom Pacifiku, a La Nina donosi hladnije temperature Tihog okeana oko ekvatora te je povezana s poplavama i sušama.
S obzirom na to da nam dolazi La Nina, možemo analizirati kako je ona uticala na vremenske prilike u prošlosti jer je bila aktivna u nekoliko zimskih sezona. Treba napomenuti da La Nina izvire u Tihom okeanu pa neće uticati na vremenske obrasce na području Evrope kao što utiče na SAD ili Kanadu. Ipak, ona može značiti sušniji trend na zapadu i više oborina u centralnim i istočnim dijelovima Evrope.
Prognoza evropskog modela
Severe Weather je za ranu zimsku prognozu koristio sezonske modele: ECMWF iz Evrope i CanSIPS iz Kanade. Modeli prikazuju prosječne vremenske prilike tokom zimskih mjeseci, odnosno opštu prevladavajuću vremensku prognozu za meteorološku zimu. Dakle, pokazuju kako bi vremenski obrasci mogli izgledati 40-60% vremena tokom zime.
ECMWF model se smatra jednim od najpouzdanijih modela za dugoročne prognoze. Za zimu predviđa područje visokog pritiska koje se proteže od juga Sjedinjenih Država preko Atlantika do zapadne i centralne Evrope.
Što se tiče temperaturne slike za Evropu, veći dio kontinenta će biti topliji od normale, zbog utjecaja sustava visokog tlaka. Prognoza padalina ukazuje na sušnije razdoblje na zapadu Europe, dok ostatak kontinenta čeka više oborina nego što je uobičajeno.
ECMWF za početak i sredinu zime u Europi, dakle do veljače, predviđa ispodprosječnu količinu snijega. Nad Skandinavijom se predviđa više snježnih oborina od normalnih, zbog uticaja lokalnog sistema niskog pritiska.
CanSIPS prognoza
Kanadski model CanSIPS pokazuje očekivani slabi uzorak La Nine i područje visokog pritiska nad sjeverozapadnom Evropom. Međutim, radi se o prvim prognozama, tako da još ne pokazuje definisana područja niskog pritiska, kao što se očekivalo.
Gledajući površinske temperature iznad Evrope, model ukazuje na tople anomalije u većem dijelu kontinenta te manje oborina u većem dijelu Evrope. Zbog temperatura koje će biti iznad uobičajenih, očekuje se i manje snježnih padavina.
Povratak polarnog vrtloga
Polarni vorteks se pojavljuje svake jeseni i igra ključnu ulogu u razvoju vremenskih prilika tokom kasne jeseni, zime i proljeća. Prvo da objasnimo o čemu se tačno radi.
Nad Zemljinim polovima, kako sjevernim tako i južnim, u višim dijelovima atmosfere, u troposferi i stratosferi, nalaze se postojana područja niskog pritiska vazduha koja se nazivaju polarnim vorteksima, odnosno vrtlozima. Polarni vrtlog je najizraženiji tokom zimskih mjeseci.
Vrtlog se okreće u smjeru suprotnom od kazaljke na satu brzinom vjetra od 250 km/h, što je otprilike ista brzina kao uragana 5. kategorije. Snažan polarni vrtlog obično prati jaka polarna cirkulacija koja zadržava hladniji vazduh u polarnim regijama, što pak rezultira blažim sezonskim uslovima za većinu Sjedinjenih Država i Evrope.
Nasuprot tome, slab polarni vrtlog može poremetiti mlazne struje, otežavajući zadržavanje hladnog vazduha koji se u takvoj situaciji može probiti iz polarnih regija u Sjedinjene Države ili Evropu. Ovaj prodor može biti nezgodan jer u kratkom vremenskom periodu dolazi do značajnog pada temperatura.
Prema modelima ECMWF i JMA, u kasnu jesen i ranu zimu nas čeka ispodprosječna snaga polarnog vrtloga. To ukazuje na nestabilnije vremenske obrasce i moguće prodore hladnijeg vazduha u dijelove Sjedinjenih Država i Evrope.
