/ISPRAVKA/ Mađarske nacionalne kosultacije o članstvu Ukrajine u EU nisu bile referendum

Portal Banjaluka.net objavio je 26. juna tekst sa naslovom “Orban: 95 odsto Mađara reklo ‘ne’ Ukrajini u EU” a što je platforma Raskrinkavanje.ba. ocijenila kao manipilisanje činjenicama.

U prvobitnom tekstu se govori da je u Mađarskoj održan referendum o podršci ulasku Ukrajine u EU, što se ispostavilo kao netačno.

U Mađarskoj nije održan referendum, već takozvane “nacionalne kosultacije” o članstvu Ukrajine u Evropskoj uniji.

U članku se navodi da je rezultate saopštio mađarski premijer Viktor Orban.

Prema rezultatima, o pristupanju Ukrajine Evropskoj uniji, više od dva miliona mađarskih gradana, odnosno 95 odsto učesnika ankete, glasalo je protiv toga, rekao je mađarski premijer Viktor Orban.

Mađari ipak nisu glasali o članstvu Ukrajine u Evropskoj uniji na referendumu. Ovo je glasanje organizovano kroz proces koji se naziva “nacionalne konsultacije” i njegovi rezultati nisu obavezujući. Platforme za provjeru činjenica Raskrinkavanje iz Crne Gore, Faktograf iz Hrvatske i Istinomer iz Srbije bavile su se netačnim navodima medija o ovom glasanju.

Glasanje čije je rezultate Orban saopštio u obraćanju po dolasku na samit EU lidera u Brisel 26. juna 2025. nazvano je Voks 2025. U pitanju su bile “nacionalne konsultacije” u kojima su građani/ke odgovarali/e na pitanje: “Da li podržavate članstvo Ukrajine u Evropskoj uniji?”.

“Nacionalne konsultacije” u Mađarskoj nisu isto što i referendum.

Ovo glasanje trajalo je od sredine aprila, a završeno je 21. juna. Prema rezultatima koje su saopštile mađarske vlasti, ukupno je primljeno nešto više od 2.284.000 glasova. “Ne” je bio odgovor na više od 2.168.000 listića.

Šta su to i čemu služe “nacionalne konzultacije” još 2017. godine za njemačku “Fondaciju Friedrich Naumann za slobodu” pisala je Eszter Nova, u to vrijeme saradnica na Institutu za financijska istraživanja u Budimpešti i autorica bloga Meanwhile in Budapest, a danas predavačica na institutu Cevro u Pragu i politička komentatorica.

“Takozvane ‘nacionalne konzultacije’ u Mađarskoj zapravo su direktne marketinške kampanje u obliku pisama koja se šalju svakom mađarskom kućanstvu u ime “vlade Mađarske”. One su popraćene kampanjom na bilbordima širom zemlje, uz punu podršku državnih medija, odnosno medija pod dominacijom Fidesza (politička partija Viktora Orbana), kao i oglasa u gotovo svim lokalnim novinama”, navela je Eszter Nova u članku iz 2017. godine.

“Nacionalne konsultacije” u Mađarskoj sprovode se relativno često, a odziv građana/ki, prema saopštenim rezultatima, varira. Većinski odziv građana/ki, pak, nije zabilježen ni na jednim.

Za sprovodenje referenduma u Mađarskoj propisana je zakonska procedura, a odluka donesena glasanjem na referendumu obavezujuća je za parlament ove države. Glasanje na referendumu, za razliku od “nacionalnih konsultacija”, zakazuje se obavezno u nedelju, traje jedan dan i proces glasanja pažljivo je praćen, a biračko pravo precizno definisano.

Dakle, iako mađarske vlasti za formiranje svojih politika mogu ili ne moraju koristi nalaze ovakvih “konsultacija”, one same po sebi nisu zakonski obavezujuće. U prvobitnom tekstu “nacionalne konsultacije” netačno su nazvane referendumom, čime je implicirano da je rezultat glasanja obavezujući. Čitaocima nije objašnjeno šta su tačno ove “konsultacije”, a izostavljena je i informacija o tome koliki je udio građana zapravo glasao na njima. Takođe, nisu pomenute ni potencijalne manipulacije ovim rezultatima.

Budući da je rezultate ovih “konsultacija” saopštio na mađarskom jeziku te da neki od snimaka Orbanovog odgovora na pitanje novinara/ki o ovim “konsultacijama” nisu kompletni i jasni, ne može se pouzdano tvrditi da li ih je on sam nazvao “referendumom”.

Napomena: Nakon analize Raskrinkavanja, tekst i naslov su korigovani i dopunjeni.

Koja je tvoja reakcija?

0% Srećno

0% Ravnodušno

0% Zabavno

0% Smiješno

0% Bijesno

0% Tužno