Pregled urina – bezbolna, brza, a dragocjena laboratorijska analiza
Foto: Ilustracija
Pregled urina spada među najvažnije i najčešće korištene metode laboratorijskih testiranja radi procjene zdravstvenog stanja i dijagnostikovanja raznih bolesti.
Dr Sanja Kalamanda Ivanjak, specijalista medicinske biohemije i vlasnica “Alfalab” laboratorija kaže da se uobičajeno analizira izgled, boja, miris, pH i specifična težina uzorka urina, te prisustvo raznih materija koje se normalno u njoj ne nalaze, a mogu uputiti na brojne poremećaje normalnih metaboličkih procesa, bolesti urogenitalnog sistema, jetre, endokrinološke poremećaje, cirkulatorne smetnje, onkološke bolesti, trovanja i druga stanja.
Foto: Ilustracija
Iz tog razloga se analize urina (mokraće) koriste u:
- dijagnostici (kod bolova u stomaku, leđima uz povišenu temperaturu, često ili bolno mokrenje, pojave krvi u urinu ili drugih probleme na nivou urogenitalnog trakta i sl.),
- kod preventivnih pregleda zdravih osoba (dio rutinskog medicinskog pregleda, pregleda trudnoće ili pripreme prije operacije),
- u praćenju toka bolesti i u kontroli uspješnosti liječenja (ukoliko postoji dijagnoza bolesti bubrega ili infekcije urinarnog trakta).
„Naše tijelo se sastoji od 71% vode, od koje urin nastaje filtracijom krvne plazme kroz bubrege kao otpadni produkt metabolizma ćelija. Ukupna količina dnevno izlučene mokraće (diureza) kod zdrave odrasle osobe iznosi prosječno 1,5 L dnevno. Normalan nagon za mokrenjem nastaje 3-5 puta dnevno“, pojašnjava dr Kalamanda.
Ustupljena fotografija
Na sastav urina mogu uticati sljedeći faktori:
- Starosna dob
- Ishrana
- Hidratacija organizma
- Fizička aktivnost
- Istorija hroničnih bolesti
- Terapija
Prema riječima dr Kalamanda, analiza urina uključuje fizički pregled urina, hemijsku procjenu pomoću traka za testiranje urina, kao i mikroskopski pregled uzorka urina (sediment).
„Uzorak izbora je prvi jutarnji urin (srednji mlaz). Potrebno je da zadržavanje urina ne bude kraće od 4h pre uriniranja. Uzorke urina uzete u toku dana bi trebalo koristiti samo u hitnoj dijagnostici, budući da se iz njih često dobijaju lažno negativni rezultati. Potrebno je da se uzorak urina dostavi u laboratoriju najkasnije 2h od uzimanja uzorka. Rezultati pregleda urina mogu biti gotovi kroz sat vremena“, kaže dr Kalamanda.
Foto: Ilustracija
Fizičko-hemijski pregled urina obuvata određivanje sledećih parametara:
- Izgled urina – Normalan, svjež urin je bistar. Zamućenje može poticati od soli, krvih ćelija, bakterija, epitelnih ćelija, sluzi i masti.
- Boja urina – Boja normalnog urina je svijetlo do tamno žuta. Ona zavisi od koncentracije i količine boja urobilinogena, urobilina, bilirubina, urohroma ili nekih patoloških sastojaka (melanina, hemoglobina, alkaptona). Boja urina može se promijeniti i usljed uzimanja nekih lijekova.
- Specifična težina – zavisi od količine soli i vode koja se unosi u organizam, funkcije bubrega i reapsorpcije vode u bubrezima.
- PH vrijednost urina – bubrezi učestvuju u održavanju acido-bazne (kiselo-bazne) ravnoteže u organizmu.
- Proteini – prisustvo proteina zahtjeva dalja ispitivanja kako bi se utvrdio tačan uzrok koji može biti u vezi sa bolestima bubrega. Pozitivni proteini u trudnoći, pri fizičkoj aktivnosti, povišenoj temperaturi se ne smatraju patološkim nalazom.
- Glukoza – normalno se ne nalazi u urinu. Njeno prisustvo u urinu (glikozurija) najčešće se javlja u osoba koje boluju od šećerne bolesti.
- Ketoni – izlučivanje ketona urinom je obično u vezi sa diabetes mellitusom. Mogu se pojaviti i kod osoba koje su na dijeti sa niskim unosom ugljenih hidrata (gladovanje).
- Krv (hemoglobin) – pozitivan nalaz krvi (hematurija) ukazuje na krvarenje (bubrežna i urogenitalna oboljenja)
- Nitriti – pozitivan nalaz ukazuje na urogenitalnu infekciju
- Bilirubin – u urinu zdravih osoba nije prisutan ovaj parametar
- Urobilinogen – povećano izlučivanje urinom se javlja kod stanja u kojima postoji povećana razgradnja eritrocita (crvenih krvnih zrnaca) i kod bolesti jetre usljed povećanja razgradnje bilirubina)
Dr Kalamada ističe da je sediment urina talog koji se dobije nakon centrifugiranja svježeg urina.
Mikroskopski pregled (sedimenta) urina podrazumijeva praćenje sledećih elemenata:
- Eritrociti – normalan nalaz do 3 eritrocita; prisustvo većeg broja eritrocita ukazuje na krvarenje iz bilo kog dijela urogenitalnog trakta.
- Leukociti – normalan nalaz do 5 leukocita; prisustvo većeg broja ukazuje na infekciju bilo kog dijela urogenitalnog trakta.
- Cilindri – normalno negativan; Iako se ponekad cilindri mogu naći u normalnom urinu, svaki povećan broj ukazuje istovremeno i na glomerularno oštećenje.
- Skvamozne epitelne ćelije (pločaste) – manji broj skvamoznih epitelnih ćelija se nalazi u urinu zdravih osoba. Pojava većeg broja ukazuje na inflamaciju mokraćnih puteva.
- Bubrežne epitelne ćelije – više od 15 bubrežnih ćelija indikacija je akutnog bubrežnog oboljenja ili tubulskog oštećenja.
- Bakterije, gljivice, paraziti – prisustvo bakterija ne mora nužno značiti da je u pitanju infekcija, već može doći do kontaminacije urina usled nepravilno uzetog uzorka. Masa bakterija je znak urinarne bakterije, dok prisustvo gljivica ukazuje na vaginalnu mikološku infekciju.
- Kristali i soli – prisustvo veće količine kristala može povećati rizik od stvaranja kamena.
- Sluz – pojava sluzi u urinu u bilo kom obimu nema veći dijagnostički značaj.
ZIPAPHOTO_Borislav_Zdrinja
Pored navedenog pregleda urina, radi bolje dijagnostike urinarnih infekcija, radi se i mikrobiološka pretraga – kultura urina.
„Urinokultura je tehnika kultivacije uzorka urina na hranljivim podlogama na kojima dolazi do porasta mikroorganizama koji mogu biti uzročnici urinarne infekcije. Urinokulturu bi trebalo uraditi što prije, radi blagovremene dijagnoze i terapije prisutne infekcije. Preporuka je da se 2-3 jutra uzastopno donose uzorci za urinokulturu“, pojašnjava dr Kalamanda.
Prema njenim riječima, prije davanja uzorka urina neophodno je da pacijent obavi jutarnju toaletu tako što bi trebalo otvor uretre dobro oprati vodom i sapunom i posušiti čistim peškirom.
“Uzorak urina uzeti tako da se izbjegne prvi mlaz urina (jer se sa njim obično pokupi normalna bakterijska flora iz prednjeg dijela uretre i okolne sluzokože) i uhvatiti srednji mlaz prvog jutarnjeg urina u sterilnu posudu”, kaže ona.
Rezultat urinokulture se izražava kao broj poraslih bakterijskih kolonija u mililitru urina (CFU/mL). Svako prisustvo bakterija u urinokulturi u količini većoj od 10⁴ CFU/mL ukazuje na mokraćnu infekciju, ukoliko je uzorak pravilno uzet.
Sterilni nalazi kulture urina dobiju se za 2-3 dana, a kod pozitivnog nalaza na porast bakterija radi se i antibiogram – test osjetljivosti uzročnika na pojedine antibiotike, te se nalaz može dobiti prosječno za 3-4 dana od dostave uzorka u laboratoriju.
Analizu urina, ali i mnogo drugih analiza možete uraditi u Alfalab laboratorijama po povoljnim cijenama. U njihovim laboratorijama možete odraditi preko 2.000 analiza, a posjetiti ih možete u nekoj od osam laboratorija ili da pozovete mobilni tim koji dolazi na kućnu adresu.
Dvije trećine svih medicinskih dijagnoza se zasnivaju na laboratorijskim pretragama ili ih potvrđuju, a jedan od najvažnijih ciljeva laboratorije Alfalab je osigurati zadovoljstvo korisnika usluga kvalitetom nalaza i dobrom profesionalnom praksom. Posjetite ih.
ZIPAPHOTO_Borislav_:Zdrinja
(A.M.)
