Prva posljedica ukrajinske blokade: Evropska skladišta ruskog gasa se ubrzano prazne
Foto: Ilustracija
Evropska skladišta gasa počela su se ubrzano prazniti zbog hladnije zime i u susret odluci Ukrajine da od 1. januara ne produži ugovor s Rusijom o protoku gasa prema srednjoj Evropi, proizlazi iz podataka Evropskog udruženja operatera gasovodima (ENTSOG) dio kojega je i naš Plinacro.
U odnosu na 28. decembar 2023., prema spomenutom izvoru, u skladištima 18 članica Evropske unije, uključujući i Hrvatsku, bilo je u istom periodu netom završene godine 12,4 posto manje gasa.
– I dalje imamo problema s snabdijevanjem gasom. Ako stvarno želimo biti nezavisni o ruskom gasu, moramo imati više uvoznih kapaciteta i vjerovatno ćemo to vidjeti opet ove zime jer se skladišta gasa prilično brzo prazne jer imamo hladan početak zime – upozorio je izvršni direktor njemačkog energetskog gigante RWE Markus Krebber.
Iz tamošnjeg udruženja Future gas poručuju kako u ovome trenutku niko ne može prognozirati kako će u nadolazećim sedmicama niske ili još niže temperature uticati na potrošnju, pražnjenje i punjenje skladišta gasom, ali i ističu da su njemačka i skladišta gasa u ostalim državama Evrope popunjena u skladu s planovima i potrebama tržišta.
Britanci prednjače
Iako najviše bojazni oko pražnjenja skladišta plina dolazi iz Njemačke, značajno brže su se od njemačkih praznila skladišta u osam članica Unije koja su analizirali ENTSOG i udruženja Gasna infrastruktura Evrope (GIE).
Dok Njemačka bilježi međugodišnji pad popunjenosti skladišta gasom od devet posto, pad veći od 20 posto, na primjer, bilježe Holandija, Francuska, Češka i Danska.
Jedino domaće podzemno skladište gasa u Okolima bilo je na 61,6 posto popunjenosti 28. decembra 2024., a u istome periodu 2023. na 73 posto, što znači da smo otprilike na nivou evropskog prosjeka pražnjenja.
Kad se članicama Unije dodaju Velika Britanija i Ukrajina koje su ENTSOG i GIE takođe uključili u svoju analizu, međugodišnji pad popunjenosti skladišta još je izraženiji i iznosi 19 posto. Iako u ratnim uslovima, Ukrajina je s padom od 11 posto zabilježila daleko manji pad popunjenosti od Velike Britanije, čija su skladišta čak 39 posto praznija nego krajem 2023..
– U Evropi su se zalihe gasa smanjile najbrže u posljednjih osam godina jer je iskusila ponovne nalete nižih temperatura od normalnih od početka zimske sezone grijanja te niske brzine vjetra – navodi energetski analitičar s Otoka John Kemp na svome LinkedIn profilu. On ukazuje na uticaj slabije proizvodnje vjetroelektrana na sjeveru Evrope, pogotovo u Norveškoj, na smanjivanje zaliha gasa koji se koristi i za proizvodnju električne energije.
Tajni pregovori
Kada je u pitanju uticaj ukrajinske odluke da se ne potpiše novi ugovor s Gazpromom o transportu gasa kroz Ukrajinu prema srednjoj Evropi na evropska skladišta gasa, još je ljetos uticajni savjetnik Volodimira Zelenskog Mihajlo Podoljak najavio da novog ugovora s Rusima, nakon što postojeći istekne 31. decembra 2024., neće biti.
Tako da niko ne može biti iznenađen razvojem situacije.
S druge strane, uoči Božića otkrilo se da su Kijev i Moskva u tajnosti vodili, tokom decembra, pregovore o novom ugovoru o transportu gasa uz posredovanje Azerbajdžana.
Da su se na evropskom tržištu gasa ipak polagale neke nade u dogovor Kijeva i Moskve, svjedoče podaci, na primjer, s holandske berze gasa o značajnom padu cijena sredinom decembra s 48,5 evra za megavatsat s početka mjeseca na 40,5 evra.
Nakon što je ruski predsjednik Vladimir Putin 28. decembra objavio kako novog dogovora s Kijevom neće biti, cijene su skočile i trgovanje na holandskoj berzi u prošloj godini zaključeno je cijenom od 48,8 evra. Kraj 2023. na spomenutoj berzi zaključen je trgovanjem po cijeni od 36,5 evra, što znači da je međugodišnji rast cijena iznosio 33 posto.
Nakon što je, u godinama prije početka rata u Ukrajini, Evropa oko 40 posto svojih godišnjih potreba za gasom namirivala iz Rusije, taj je udio ove godine pao na samo pet posto. Stari kontinent sada je daleko više zavisan, na primjer, o azijskoj potražnji za plinom, nego o ruskom gasom.
Oznake: ruski gas
