Šta je indukovana atmosferska vibracija, zbog koje su Španija i Portugalija ostale bez struje?
Danas su milioni ljudi širom Španije i Portugalije ostali bez električne energije zbog rijetkog atmosferskog fenomena poznatog kao indukovana atmosferska vibracija.
Prema portugalskom operatoru elektroenergetske mreže REN (Rede Eléctrica Nacional), ekstremne temperaturne promjene u unutrašnjosti Španije izazvale su rijetke oscilacije na visokonaponskim vodovima napona 400 kV, što je dovelo do poremećaja sinhronizacije u evropskoj elektroenergetskoj mreži.
Indukovana atmosferska vibracija nastaje kada vjetar ili nagle promjene temperature izazovu oscilacije u visokonaponskim vodovima. Ako frekvencija tih oscilacija odgovara prirodnoj frekvenciji vodiča, može doći do rezonance, što rezultuje pojačanim vibracijama. Ove vibracije mogu uzrokovati mehanička oštećenja ili poremećaje u prenosu električne energije
Rizici koje velike varijacije atmosferskih temperatura predstavljaju za elektroenergetske sisteme dobro su poznati u industriji, iako se rijetko događaju problemi ovakvih razmjera.
“Zbog promjena temperature parametri vodiča se lagano mijenjaju”, rekao je Taco Engelaar, direktor kompanije Neara, koja pruža softverske usluge energetskim kompanijama, pa dodao: “To stvara neravnotežu u frekvenciji.”
Georg Zachmann, viši saradnik briselskog think-tanka Bruegel, rekao je da je sistem pretrpio “kaskadna isključenja elektrana”, uključujući jednu u Francuskoj, kada je frekvencija mreže pala ispod evropskog standarda od 50 herca.
Posljedice za elektroenergetsku mrežu
Oscilacije su izazvale poremećaje u sinhronizaciji između elektroenergetskih sistema, što je dovelo do kaskadnih kvarova u međusobno povezanoj evropskoj mreži.
U Španiji i Portugaliji došlo je do prekida snabdijevanja električnom energijom, a pogođeni su i dijelovi južne Francuske. U Madridu su obustavljeni javni prevoz i rad semafora, dok su u Lisabonu zatvorene stanice podzemne željeznice
Španske vlasti su isključile mogućnost kibernetičkog napada, a vlade obe zemlje održale su krizne sastanke. Stabilizacija mreže mogla bi potrajati i do nekoliko dana.
Rezonanca 1940. godine srušila most, sve je snimljeno
Jedan od najpoznatijih primjera razorne rezonance izazvane atmosferskim uticajima dogodio se 1940. godine u saveznoj državi Washington, kada se pod udarima vjetra urušio most Tacoma Narrows.
Relativno slab vjetar uzrokovao je oscilacije koje su se poklopile s prirodnom frekvencijom mosta, što je dovelo do progresivnog pojačavanja vibracija i konačnog kolapsa konstrukcije. Incident je kasnije poslužio kao klasičan primjer važnosti uzimanja u obzir aerodinamičkih učinaka pri projektovanju velikih infrastrukturnih objekata, prenosi index.hr.
