Tramp otkrio planove za ostatak svijeta: Nova Nacionalna strategija bezbjednosti SAD neće se dopasti Evropljanima
Foto: Screenahot
Nacionalna strategija bezbjednosti, koju predsjednici obično SAD objavljuju jednom tokom mandata, predstavlja zvaničnu izjavu o globalnim prioritetima Sjedinjenih Američih Država. Sada je to uradio i Donald Tramp.
On namjerava da SAD ubuduće zadrže snažnije vojno prisustvo u Zapadnoj hemisferi kako bi se borile protiv migracija, narkotika i jačanja neprijateljskih sila u regionu, prema njegovoj novoj Nacionalnoj strategiji bezbjednosti, piše Politico.
Dokument od 33 stranice predstavlja rijetko zvanično objašnjenje Trampovog spoljnopolitičkog pogleda na svijet od strane njegove administracije. Takve strategije, koje predsjednici obično objavljuju jednom tokom mandata, mogu da utiču na to kako dijelovi američke vlade raspoređuju budžete i postavljaju političke prioritete.
Trampova Nacionalna strategija bezbjednosti, koju je Bijela kuća tiho objavila u četvrtak, sadrži oštre poruke Evropi, sugerišući da se nalazi u civilizacijskom opadanju, i posvećuje relativno malo pažnje Bliskom istoku i Africi.
Ona je neuobičajeno snažno fokusirana na Zapadnu hemisferu, što se predstavlja prije svega kao napor da se zaštiti američka teritorija. Navodi se da je “bezbjednost granice primarni element nacionalne bezbjednosti” i upućuju se prikrivene reference na kineske napore da stekne uporišta u američkom susjedstvu.
“Sjedinjene Države moraju biti dominantne u Zapadnoj hemisferi kao uslov naše bezbednosti i prosperiteta, uslov koji nam omogućava da se u regionu samouvereno postavimo gde i kada je potrebno”, navodi se u dokumentu. “Uslovi naših saveza i uslovi pod kojima obezbjeđujemo bilo kakvu pomoć moraju zavisiti od smanjivanja neprijateljskog spoljnog uticaja, od kontrole vojnih instalacija, luka i ključne infrastrukture do kupovine strateških sredstava u širokom smislu.”
Dokument takve planove opisuje kao dio “Trampove korelacije” na Monroovu doktrinu. Monroova doktrina je ideja koju je 1823. iznio predsjednik Džejms Monro, a koja kaže da SAD neće tolerisati zlonamerno strano miješanje u sopstvenoj hemisferi.
Trampov dokument, kao i prateći dokument poznat kao Nacionalna strategija odbrane, suočili su se s kašnjenjima dijelom zbog rasprava u administraciji o elementima koji se odnose na Kinu. Sekretar za finansije Skot Besent zalagao se za ublažavanje određenih formulacija o Pekingu, prema riječima dvije osobe upoznate s internim raspravama, koje su pričale pod slovom anonimnosti. Besent je trenutno uključen u osjetljive trgovinske razgovore SAD sa Kinom, a sam Tramp je oprezan zbog delikatnih odnosa sa Pekingom.
Nova Nacionalna strategija bezbjednosti navodi da SAD moraju donositi teške odluke u globalnoj sferi. “Poslije kraja Hladnog rata, američke spoljnopolitičke elite uvjerile su sebe da je trajna američka dominacija nad cijelim svijetom u najboljem interesu naše zemlje. Ipak, poslovi drugih država tiču nas se samo ako njihove aktivnosti direktno prijete našim interesima”, navodi dokument.
U uvodnoj bilješci uz strategiju, Tramp ju je nazvao “mapom puta koja će obezbediti da Amerika ostane najveća i najuspešnija nacija u istoriji čovečanstva i dom slobode na zemlji”.
Ali Tramp je po prirodi nepredvidiv, pa je teško prognozirati kako će se i koliko dugo držati ideja iz nove strategije. Neki iznenadni globalni događaj mogao bi da promijeni njegovo razmišljanje, kao što se dogodilo kod ranijih predsjednika, od Džordža V. Buša do Džoa Bajdena.
Ipak, dokument izgleda usklađeno sa mnogim potezima koje je povukao tokom drugog mandata, kao i sa prioritetima nekih njegovih savjetnika.
To uključuje raspoređivanje znatno većih američkih vojnih kapaciteta u Zapadnoj hemisferi, preduzimanje brojnih koraka za smanjivanje migracija ka Americi, zalaganje za snažniju industrijsku bazu u SAD i promovisanje “zapadnog identiteta”, uključujući i u Evropi.
Strategija čak pominje takozvane tradicionalne vrijednosti koje se često povezuju sa hrišćanskom desnicom, navodeći da administracija želi “obnovu i osnaživanje američkog duhovnog i kulturnog zdravlja” i “Ameriku koja cijeni svoje prošle slave i svoje heroje”. Pominje i potrebu za “sve većim brojem snažnih, tradicionalnih porodica koje odgajaju zdravu djecu”.
Kao što je Politico ranije izvještavao, strategija neobično mnogo prostora posvećuje Latinskoj Americi, Karibima i drugim susjedima SAD. To predstavlja odstupanje od dosadašnjih administracija, koje su imale tendenciju da daju prioritet drugim regionima i temama, kao što je suočavanje sa velikim silama poput Rusije i Kine ili borba protiv terorizma, prenosi Telegraf.rs.
Trampova strategija sugeriše da predsednikova vojna ekspanzija u Zapadnoj hemisferi nije privremena pojava. (Ta ekspanzija, koja je obuhvatila i kontroverzne vojne napade na čamce za koje se tvrdi da prevoze drogu, predstavljena je kao način borbe protiv kartela. Ali administracija se takođe nada da bi pojačano raspoređivanje moglo pomoći u vršenju pritiska na venecuelanskog lidera Nikolasa Madura da odstupi.)
Strategija takođe posebno poziva na “primerenije prisustvo Obalske straže i mornarice kako bi se kontrolisali pomorski putevi, spriječila ilegalna i druga neželjena migracija, smanjila trgovina ljudima i narkoticima i kontrolisale ključne tranzitne rute u krizi”.
Strategija navodi da SAD treba da unaprede odnose sa vladama u Latinskoj Americi, uključujući saradnju u identifikovanju strateških resursa, što je očigledna referenca na materijale poput rijetkih metala. Takođe se navodi da će SAD više sarađivati sa privatnim sektorom kako bi promovisale “strateške mogućnosti akvizicija i ulaganja za američke kompanije u regionu”.
Takva poslovna obećanja, bar na opštem nivou, mogla bi da obraduju mnoge latinoameričke vlade koje već dugo izražavaju frustraciju zbog nedovoljne pažnje SAD prema regionu. Ipak, nije jasno kako se takva obećanja uklapaju sa Trampovim insistiranjem na uvođenju carina trgovinskim partnerima Amerike.
Nacionalna strategija bezbjednosti posvećuje priličnu pažnju Kini, iako često ne pominje Peking direktno. Mnogi američki zakonodavci sa obje strane političkog spektra smatraju da je Kina, sve samouvjerenija, najteža dugoročna prijetnja američkoj globalnoj moći. Ali, dok je jezik koji se koristi u Trampovoj strategiji oštar, on je pažljivo biran i nije zapaljiv.
Administracija obećava da će “uravnotežiti američki ekonomski odnos sa Kinom, dajući prioritet reciprocitetu i pravičnosti kako bi se obnovila američka ekonomska nezavisnost”.
Ali takođe navodi da “trgovina sa Kinom treba da bude uravnotežena i fokusirana na neosjetljive aspekte” i čak poziva na “održavanje zaista obostrano korisnog ekonomskog odnosa sa Pekingom”.
Strategija kaže da SAD žele da spriječe rat u Indo-Pacifiku, što je aluzija na rastuće tenzije u regionu, uključujući odnose između Kine i američkih saveznika poput Japana i Filipina.
“Takođe ćemo održavati našu dugogodišnju deklarativnu politiku o Tajvanu, što znači da Sjedinjene Države ne podržavaju nijednu jednostranu promjenu statusa kvo u Tajvanskom moreuzu”, navodi se. To bi moglo umiriti posmatrače u Aziji koji strahuju da će se Tramp udaljiti od američke podrške Tajvanu suočenom sa stalnim prijetnjama Kine.
Dokument navodi da je “osnovni interes Sjedinjenih Država da pregovaraju o brzom okončanju neprijateljstava u Ukrajini” i da se smanji rizik od ruskih sukoba sa drugim zemljama u Evropi.
Ali, ukupno gledano, dokument je blag prema Rusiji, uz vrlo malo kritike Moskve.
Umjesto toga, neke od najoštrijih primjedaba upućene su savezničkim zemljama SAD u Evropi. Administracija, u djelimično prikrivenim formulacijama, kritikuje evropske napore da obuzdaju ekstremnu desnicu, nazivajući takve mjere političkom cenzurom.
“Trampova administracija nalazi se u sukobu s evropskim zvaničnicima koji imaju nerealna očekivanja u vezi s ratom u Ukrajini, a koji sjede u nestabilnim manjinskim vladama, od kojih mnoge gaze osnovne principe demokratije da bi ugušile opoziciju”, navodi se u strategiji.
Strategija takođe sugeriše da će migracije fundamentalno promijeniti evropski identitet u mjeri koja bi mogla da oslabi američke saveze.
“Na duži rok, sasvim je vjerovatno da će, najkasnije za nekoliko decenija, pojedine članice NATO postati većinski neevropske”, navodi se. “Kao takvo, otvoreno je pitanje da li će one posmatrati svoje mjesto u svijetu ili svoj savez sa Sjedinjenim Državama na isti način kao oni koji su potpisali NATO povelju.”
Ipak, dokument priznaje ekonomske i druge snage Evrope, kao i to da je partnerstvo Amerike sa većim dijelom kontinenta pomoglo SAD. “Ne samo da ne možemo sebi priuštiti da otpišemo Evropu, već bi to bilo kontraproduktivno za ciljeve koje ova strategija želi da postigne”, navodi se.
“Naš cilj bi trebalo da bude da pomognemo Evropi da ispravi svoju trenutnu putanju”, dodaje se.
Trampova strategija iz prvog mandata značajno se fokusirala na konkurenciju SAD sa Rusijom i Kinom, ali ju je predsjednik često podrivao pokušavajući da pridobije naklonost lidera tih nuklearnih sila.
Ako nova strategija zaista bolje odražava ono što Tramp lično vjeruje, mogla bi pomoći drugim dijelovima američke vlade da se prilagode, a isto tako i stranim vladama.
Kao što je često slučaj sa dokumentima Trampove administracije, strategija značajan dio posvećuje hvaljenju vrhovnog komandanta. Opisuje ga kao “predsjednika mira”, dok navodi da se koristi “nekonvencionalnom diplomatijom”.
Strategija se povremeno trudi da ublaži ono što izgleda kao nedosljednost. Navodi da bi SAD trebalo da imaju visoke kriterijume za stranu intervenciju, ali istovremeno kaže da žele da “spriječe pojavu dominantnih neprijatelja”.
Takođe u suštini odbacuje ambicije mnogih manjih država. “Prenaglašeni uticaj većih, bogatijih i jačih nacija vječita je istina međunarodnih odnosa”, navodi strategija.
Nacionalna strategija bezbjednosti prva je u nizu važnih dokumenata o odbrani i spoljnoj politici koje bi Trampova administracija trebalo da objavi. Među njima je i Nacionalna strategija odbrane, za koju se očekuje da će imati sličnu suštinu.
Rane vizije predsjednika o tome šta bi Nacionalna strategija bezbjednosti trebalo da uključi ponekad su morale da budu odbačene zbog događaja.
Poslije napada 11. septembra, prva strategija Džordža V. Buša tokom njegovog mandata snažno se fokusirala na borbu protiv islamističkog terorizma. Tim Džoa Bajdena proveo je veliki dio prve godine radeći na strategiji koja je morala da bude ponovo napisana nakon što se Rusija približila pokretanju sveobuhvatne invazije na Ukrajinu.
Oznake: Donald Tramp
