Tri verzije legende o Šehitlucima

Pričaju ljudi da su se tri muslimana klanjala u danu pod tim brdom i to blizu staroga kupatila na ravnini, koja se danas zove Musala (…) Kad su se spomenuta trojica Bogu molila, došli su im nekakvi hajduci, te im odsjekli glave.

Sva trojica uzmu svoje glave, svaki svoju, te krenu vrelu, gdje izvire hladna, bistra voda. Na tom izvoru operu svoje vratove, te se danas zove to vrelo Vratinac. Do tog izvora ljudi danas dosta drže, jer vele, da je i ta voda dobra za liječenje očiju ako bi koga zaboljele.

Tako je negdje 1903. Fejzo Čavkić pripovijedao jednu od legendi o tome kako su Šehitluci dobili ime, a sve je zabilježio Aco Ravlić, vjerovatno najagilniji banjalučki hroničar.

Legenda dalje kaže kako su se trojica narečenih „šehita“ nastavili penjati dalje uz brdo. Ali neće svi stići na vrh. Na pola puta jedan je poželio da predahne pa se osvrnuo ka mjestu gdje su iz hajduci obezglavili, ali to je bilo kobno jer više nije mogao da dostigne šehidske visine svojih sapatnika.

„Druga dvojica izašla su na vrh brda koje se po njima nazvalo Šehitluci, jer samo šehidi mogu nositi svoje odsječene glave te ići dalje gdje im je Bog odredio da se ukopaju“, govorio je Čavkić.

Postoji i druga verzija priče koja navodi isti detalj odrubljivanja glava, ali je drugi kontekst i drugo vrijeme.

Po nekim izvorima narod je prozvao brdo tim imenom tek nakon čuvene bitke pod Banjalukom koja se desila 1737. Austrija je tada napala Bosnu iz četiri pravca, a njenim jedinicama je komandovao princ Saksen fon Hildbirghausen. Kada je 24. jula stigao pred banjalučki utvrđeni grad, današnji Kastel, austrijski princ je zatražio od malobrojne uprave predaju grada.

„Kakve ključe od careva grada?
Crn mu obraz na obadva svijeta,
Ko bi dao bez mrtvijeh glava
Svi volimo redom izginuti
Nego tebi ključeve opremiti.“

banj-brdo

Tako je glasila poruka koju je kasnije narodna pjesma uobličila u stihove. U ispomoć Banjalučanima krenuo je iz pravca Mrkonjić Grada bosanski valija Ali-paša Hećimović sa, kako se navodi, 10-15 hiljada vojnika. Iz sela Kola uputio je svoje jedinice na desnu obalu Vrbasa, što je, pokazalo se poslije, odlučilo pobjednika. Kasnije na putu od Podrašnici prema Banjaluci vojnici Ali-paše nisu išli putem već kradom po šumama i prelazeći Vrbas preko improvizovanog mosta. Zbog tih lukavstava su opkolili jedinice generala Baranjija u nedjelju 4. avgusta. U toj borbi Krajišnici su likvidirali između ostalog i bateriju topova kojom je komandovao kapetan Korokoš. Ali bitka za tih 11 topova nije bila laka. Jedna legenda kaže da su u toj bici za topove trojica Krajišnika izgubila glave tako što im je sabljom glave odrubio protivnik. No, kako kaže legenda, bili su šehidi pa su se sa tako odrbuljenim glava popeli na jedno visoko banjalučko brdo i tek tamo izdahnulu.

Treća verzija ovog događaja zabilježio je Banjalučanin Ivo Šajinoviuć, a može se pronaći u Zborniku za život i običaje Južnih Slavena u izdanju JAZU. On tu pripovijeda jednu neobičnu legendu o gradnji džamije Ferhadije pod čudnim naslovom „Gamija Veradija“. Ferhad-paša je pitao neimare nakon gradnje mogu li napraviti ljepšu džamiju.

A oni naopako po se rekoše da mogu, ama za bolje novce. To, veli, paši učmetisati, ko paši. „Vidi ti, veli, „šta Vla izgovara“, te za sablju i osiječe glavu jednom. I čuj šta će se treviti! Veli, da je bez glave poteko kroza svu čaršiju, pa kroz Hiseta, pa u Gorni Šer, pa više Gornega Šera, na ’no brdo sve bez glave. A zvati se taj Čeh, a Turci iskrenuti u Šeh, pa eno i danas se zove ono brdo Šehitluci.

Legenda je legenda, a maštanje maštanje i biće da je navjerovatnije da su Šehitluci dobili ime nakon boja pod Banjalukom 1737, zaključuje Aco Ravlić i navodi da je u čast ovoj dvojici šehida bilo podignuto turbe u kojem su bili ukopani.

(Frontal)

POVODOM DANA GRADA Položeni vijenci na Trgu palih boraca

Povodom 22. aprila – Dana grada i dana oslobođenja Banje Luke od fašizma u Drugom svjetskom ratu, danas su položeni vijenci na spomenik palim borcima u centru grada.  U ime Grada Banje Luke, vijenac su položili gradonačelnik Igor Radojičić, predsjednik Skupštine grada Zoran Talić i zamjenik gradonačelnika Srđan Amidžić. – Banja Luka sa ponosom obilježava

ČUBRILOVIĆ: Banjaluka prepoznatljiva evropska destinacija

Predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske Nedeljko Čubrilović čestitao je danas gradonačelniku Banjaluke Igoru Radojičiću i predsjedniku Skupštine grada Zoranu Taliću 22. april – Dan grada sa željom da nastave intenzivan razvoj grada koji je postao prepoznatljiva evropska destinacija.

Promocija knjige Vukana Dubočanina na Pravnom fakultetu u Banjaluci

Pravni fakultet Univerziteta u Banjaluci i “Zadužbina Petar Kočić” Banjaluka – Beograd organizuju promociju knjige Vukana Dubočanina, “Otrugnuto od zaborava – Priče iz novinarske beležnice”. Promocija će se održati sutra u 18 časova u sali 48/I na Pravnom fakultetu Univerziteta u Banjaluci. O knjizi će govoriti, profesor dr Nikola Mojović, redovni profesor Pravnog fakulteta i

U Srpskoj najplaćeniji bankari, najmanje zarađuju građevinci

Najviša prosječna neto plata u martu isplaćena je u finansijskoj djelatnosti i djelatnosti osiguranja – 1.445 KM, a najniža u građevinarstvu – 617 KM. Prosječna martovska plata u Srpskoj iznosila je 886 KM, a prosječna bruto plata 1.373 KM, saopštili su iz Saveza sindikata RS. Prosječna neto plata nakon u martu 2019. u odnosu na

FORMALIZOVANA DUGOGODIŠNJA SARADNJA Potpisan sporazum o bratimljenju sa Кumanovom

Gradonačelnici Banje Luke i Кumanova Igor Radojičić i Maksim Dimitrievski potpisali su danas sporazum o bratimljenju dva grada, koji već godinama sarađuju u više različitih oblasti. Nakon potpisivanja, gradonačelnik Кumanova izrazio je zadovoljstvo formalizovanjem odnosa između dva grada i u ime građana Кumanova čestitao ovaj veliki praznik svim Banjalučanima. -Posljednjih sedam-osam godina naši gradovi sarađuju

GOVEDARICA: Za novog predsjednika SDS-a, imaćemo tri, dva ili jednog kandidata

Glavni odbor Srpske demokratske stranke utvrdio je juče kriterijume za unutarpartijske izbore, a nakon sjednice potvrđeno je da će kandidati za lidera partije na junskoj skupštini biti aktuelni predsjednik Vukota Govedarica, predsjednik GO Milan Miličević i potpredsjednik partije Mirko Šarović. – Sigurno su ta tri imena u opticaju, a drugi se ne spominju. Predsjednik SDS-a