U Banjaluci promocija knjige “Eparhija zahumsko-hercegovačka u vrijeme Svetog Vasilija Ostroškog”, autora Velibora Šipovca
Nakon već održanih promocija ove godine, između ostalih, u Sabornom hramu u Trebinju u okviru Dana Svetog Vasilija i u Gornjem Manastiru Ostrogu u okviru Ostroških duhovnih večeri, zatim Šantićevih večeri poezije u Mostaru, i drugih značajnih mjesta održavanja, u subotu 01. novembra 2025. godine u 19:00 sati, održaće se u Vijećnici Banskog dvora u Banja Luci promocija knjige „Eparhija zahumsko-hercegovačka u vrijeme Svetog Vasilija Ostroškog”.
Pored autora knjige magistra teologije Velibora Šipovca, govoriće i sveštenik Dragan Šućur, univerzitetski profesor istorije Boško Branković, obojica iz Banja Luke, a književni osvrt na knjigu će dati advokat Marija Telebak iz Beograda.
Ova naučna knjiga u izdanju je Eparhije zahumsko – hercegovačke i Arhiva Srpske pravoslavne crkve, a s blagoslovom Mitropolita Zahumsko-hercegovačkog i stonsko-primorskog Dimitrija.
Knjiga u kojoj je korišteno preko 250 arhivskih i drugih izvora, otkriva nam značajne istorijske dokumente i donosi nova saznanja o životu Eparhije u sedamnaestom vijeku, spornim rukopisima i uopšte istorijskom kontekstu Svetog Vasilija Ostroškog.
U prilog ovog prikaza izdvojili smo dijelove iz recenzija i osvrta:
Prof. dr Dalibor Petrović (Pravoslavni Bogoslovski fakultet, Foča):
Tema koja je u knjizi obrađena budi interesovanje istraživača iz različitih naučnih disciplina i religijskih opredjeljenja. Biti nov i činjenično utemeljen, pazeći na naučne uzuse i zakonitosti pisanja ovakvog sadržaja, iziskuje zavidan napor. To je još jedan parametar zbog kojeg je doprinos knjige srpskoj kulturi i istoriografiji svakako upečatljiviji. Naglašavam da je istraživanje, a što se iz priloženog može lako zaključiti, bazirano ne samo na istorijskom prikazu, karakterističnom za vrijeme koje se istražuje, za Eparhiju i biografske podatke Svetog Vasilija Ostroškog, nego je velika pažnja posvećena pružanju šire slike značaja Svetog Vasilija Ostroškog za pravoslavne Srbe u njegovoj Zahumsko-hercegovačkoj eparhiji ali i za ogromnu većinu vjernika SPC danas.
Prof. dr Budimir Aleksić (Istorijski institut Univerziteta Crne Gore, Podgorica):
Autor je donio zaključak o istraživačkom pitanju koje je postavio, i po svemu sudeći, uspješno odgovorio. Kao glavni zaključak istakao je činjenicu da je, za razliku od cetinjskog mitropolita Mardarija, koji je bio duhovno poklekao i prevjerio, hercegovački mitropolit Vasilije, odnosno Sveti Vasilije Ostroški, bio duhovno čvrst, oprezan i energičan čovjek i kao takav bio je kadar da sačuva u svojoj eparhiji od prozelitskih nasrtaja i pravoslavno sveštenstvo i narod. Na kraju se može istaći da je autor svoje tvrdnje dokazao konkretnim i preciznim podacima zasnovanim na arhivskoj građi i brojnoj literaturi. Ovim radom on je dao značajan doprinos u rasvjetljavanju jednog važnog pitanja iz naše crkvene i nacionalne istorije.
Dr Radovan Pilipović (direktor Arhiva Srpske pravoslavne crkve, Beograd):
Najvažniji deo ove istorijske studije jeste kritika izvora (epistolarnih svedočanstava Vatikanskog arhiva) u komparativnoj analizi sa Autografom i drugim spisima srpskog crkvenog kancelarijskog porekla toga vremena. Izvori latinske misionarske provenijencije pretenduju da Svetog Vasilija Ostroškog vežu za unionistički koncept baroknog latinskog XVII veka, koji se na pravoslavnom Istoku doživljavao sa merama duhovnog opreza i otvorenog nepoverenja. Pošavši od starije literature, srpske i hrvatske, pretresavši raspoložive izvore, autor je uspeo da odgonetne i da nove odgovore na neka stara pitanja, koja su predmet kako istoriografskog, tako i bogoslovskog fokusa, štaviše, i našeg vremena.
Marija Telebak (advokat, književni kritičar, Beograd):
Ovom knjigom je opisano jedno vreme, surovo za život, ali koje je pravoslavni narod dosta puta živeo i preživeo. Narod je po Božijoj volji uporno vaskrsavao. Upravo u najtežim okolnostima trpljenja i stradanja, kao što je i vreme života Svetog Vasilija, vera je na neki tajanstven način jačala. Zato je u knjizi utvrđena vera i kroz čudotvorstva Svetog Vasilija, koji je sa nama, na javi i u snovima, sveprisutan kao svedočanstvo života i blagoslova. On je uvek tu, ovde, i kao opomena i kao uteha, kao učitelj i iscelitelj. Ono što ovu knjigu čini autentičnom je to što daje jedan naučni, istoriografski prikaz, i istovremeno utvrđuje veru i daje isceljenje. Upravo zato verujem da će svaki čitalac neminovno osetiti i zahvalnost autoru za ovakvo delo koje je blago.
Oznake: Velibor Šipovac
“Savremena Demetra” u podzemlju sevdaha: Predstava “Sofka” na banjalučkom “Teatar festu”
Banski dvor u junu: Više od 30 kulturnih događaja, počinje koncertna sezona u Art dvorištu
