Vlada Srpske: Čvrsta podrška Dejtonskom sporazumu i ustavnom poretku BiH
Republika Srpska nastavlja da podržava Dejtonski sporazum i insistira na dosljednoj primjeni njegovog izvornog teksta, a to uključuje i podršku suverenitetu i teritorijalnom integritetu BiH, kao i Ustav BiH, te apsolutno nema plan za otcjepljenje od BiH, istaknuto je u 33. izvještaju Republike Srpske Savjetu bezbjednosti UN.
U ovom dokumentu se navodi da Republika Srpska samo traži da vrati nadležnosti koje joj po jasnim odredbama Ustava BiH pripadaju, te s pravom zahtijeva da i ostali akteri u BiH, kao i strane vlade, poštuju međunarodne obaveze iz Dejtonskog sporazuma i djeluju u pravcu njegove implementacije.
– Republika Srpska smatra da se aktuelna politička kriza u BiH može riješiti jedino razgovorom, u dobroj vjeri, između vodećih političkih predstavnika sva tri konstitutivna naroda, pri čemu temelj pregovora mora biti prihvatanje Dejtonskog sporazuma, uključujući Ustav BiH – dodaje se u Izvještaju, koji je usvojila Vlada Republike Srpske.
Naglašava se da je Republika Srpska spremna da takav razgovor počne odmah i bez odlaganja, te pozdravlja pomoć partnera BiH iz međunarodne zajednice da do njega i dođe.
U prvom dijelu Izvještaja ističe se da se kontinuirana podrška Republike Srpske Dejtonskom sporazumu odnosi i na njenu nepokolebljivu opredijeljenost da se svi politički problemi u BiH rješavaju isključivo mirnim putem.
– Republika Srpska i njeno rukovodstvo odlučno pozivaju na mir i isključuju svaku upotrebu nasilja. Republika Srpska takođe blisko sarađuje sa misijom EU EUFOR Altea u BiH i čak podržava povećanje broja pripadnika ovih snaga da bi se građanima BiH pružilo dodatno uvjerenje da mir u zemlji neće biti ugrožen – ističe se u Izvještaju.
U dokumentu se napominje da su u decenijama nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma do danas, uzastopni visoki predstavnici, uz podršku bošnjačkih političkih stranaka, vodili su kontinuiranu kampanju sa ciljem rušenja dejtonskog kompromisa i ostvarenja bošnjačkog ratnog cilja – unitarne države pod dominacijom Bošnjaka, kojom se upravlja iz Sarajeva.
Da bi postigli ove ciljeve, visoki predstavnici su, bez ikakvog pravnog osnova i suprotno najosnovnijim principima međunarodnog prava, odbacili demokratski ustavni poredak BiH i državom upravljali posredstvom autokratskih odluka, bez ikakve kontrole.
– Institucije pravosuđa u BiH, koje bi trebalo da budu čuvari vladavine prava, nalaze se pod uticajem spoljnih aktera i uporno ignorišu očiglednu neustavnost vladavine odlukama i centralizaciju nadležnosti u Sarajevu – navodi se u Izvještaju.
Iz Srpske podsjećaju da je Dejtonski sporazum iz 1995. godine okončao rat u BiH i uspostavio demokratsku ustavnu strukturu, koja je postavljena tako da svakom od tri ranije zaraćena konstitutivna naroda u BiH – Bošnjacima pretežno muslimanima, Srbima pretežno pravoslavnim hrišćanima i Hrvatima pretežno rimokatolicima – ulije povjerenje da neće pasti pod dominaciju jednog ili više drugih naroda.
Napominje se i da su tokom rata u BiH Bošnjaci nastojali da uspostave centralizovanu državu bez entiteta i mehanizama zaštite konstitutivnih naroda, a Srbi su se borili za nezavisnost.
– Dejtonski kompromis, iako nije u potpunosti ispunio težnje nijednog naroda, ipak je uspostavio – putem Aneksa 4, kojim je utvrđen Ustav BiH – federalnu i konsocijativnu strukturu koja je omogućila održiv mir i funkcionalnu zajednicu tri naroda, među kojima i dalje postoji duboko uzajamno nepovjerenje – dodaje se u Izvještaju.
U ovom dokumentu se ističe da je Ustav to postigao tako što je sve nadležnosti, osim nekoliko tačno navedenih, dao entitetima i uveo konsocijativne mehanizme, kao što je tročlano Predsjedništvo, kojima se štite interesi svih konstitutivnih naroda ponaosob.
Uzrok političke krize u BiH je napad Šmita na ustavni poredak
– Kruna njegovog samovoljnog djelovanja jeste pokušaj rušenja i hapšenja demokratski izabranog predsjednika Republike Srpske Milorada Dodika na osnovu takozvanog krivičnog “zakona” koji je lično donio svojom odlukom. Šmitovi postupci su opasni, provokativni, destabilišući i potpuno nepotrebni – naglašava se u Izvještaju.
U ovom dokumentu se ističe da je riječ je o šokantnom napadu na demokratiju u BiH i ciničnom odbacivanju vladavine prava.
Dodaje se da Šmitovo nezakonito prisvajanje vlasti predstavlja očigledno kršenje principa sadržanih u Povelji UN i da bi svaka država članica, koja drži do demokratije i vladavine prava, trebalo da bude zaprepaštena i zgrožena njegovim postupcima.
– Dozvoliti mu da nastavi svoju pogubnu vladavinu u BiH bio bi skandal bez presedana – poručeno je u drugom dijelu Izvještaja, koji je usvojila Vlada Republike Srpske.
Podsjeća se da Savjet bezbjednosti UN nikada nije odobrio imenovanje Šmita za visokog predstavnika, što je nužan uslov prema odredbama Dejtonskog sporazuma, te da je nevjerovatno da tvrdi da kao visoki predstavnik ima ovlašćenje da svoju volju pretoči u zakon, bez saglasnosti strana potpisnica Aneksa 10. i ikakve kontrole bilo kog drugog organa, bilo u ili van BiH.
– Šmita je BiH nametnula mala, neformalna i samoproglašena grupa zemalja, poznata kao Upravni odbor takozvanog Savjeta za implementaciju mira, koja nema nikakva pravna ovlašćenja. Ali čak i da Šmit jeste legitiman visoki predstavnik, apsolutno ništa u Dejtonskom sporazumu niti u bilo kom drugom izvoru prava ne daje mu ovlašćenje da nameće zakone ili donosi obavezujuće odluke – konstatuje se u Izvještaju.
Dodaje se da Šmitova uzurpacija zakonodavne vlasti predstavlja negiranje suvereniteta BiH kao članice UN, njenog demokratskog ustavnog poretka i temeljnih principa vladavine prava.
Republika Srpska upozorava da je Šmit namjerno i više puta podrio Ustav BiH izdavši provokativne naloge koje proglašava “zakonima” obavezujućim za građane BiH.
Najdrastičniji i najnesmotreniji njegov represivni čin je lažni “zakon” koji je nametnuo u julu 2023. godine, a kojim se propisuju zatvorske kazne za zvaničnike koji odbiju da njegove nezakonite odluke priznaju kao da su ih usvojila demokratski izabrana zakonodavna tijela BiH.
Očigledna meta toga, dodaje se, bio je predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik koji, kao i Narodna skupština i ostali lideri Srpske, uporno odbija da prizna Šmitovo navodno pravo da vlada BiH kao apsolutni despot.
Podsjeća se da je, kao prirodan odgovor na Šmitove protivpravne i neustavne pokušaje da upravlja BiH odlukama, Narodna skupština Republike Srpske u junu 2023. usvojila zakon kojim se obustavlja objavljivanje takvih nezakonitih odluka u Službenom glasniku Republike Srpske.
– Kad ga je predsjednik Dodik formalno proglasio, kako ga na to obavezuje Ustav Republike Srpske, Tužilaštvo BiH podiglo je optužnicu protiv njega i to na osnovu Šmitovog diktatorskog i neustavnog edikta. Predsjednik Dodik je potom podvrgnut montiranom procesu kojim je predsjedavao sudija koji u vrijeme rata bio vojni sudija iz redova bošnjačke armije – navodi se u Izvještaju.
U ovom dokumentu se dodaje da Dodik nije optužen za kršenje demokratski usvojenog krivičnog zakona, nego za nepoštovanje samovolje nekakvog njemačkog birokrate, te da je suđenje bilo bukvalno izvan okvira prava, s obzirom da se temeljilo na navodnom kršenju fiktivnog “zakona” koji nikada nije usvojen ni u jednom domu Parlamentarne skupštine BiH.
– Uprkos tome, Sud i Tužilaštvo BiH, pod pritiskom Šmita i određenih stranih ambasada, postupali su kao da je taj izmišljeni krivični “zakon” uredno donesen u skladu sa Ustavom BiH. Nakon okončanja formalnog postupka, sudija je proglasio predsjednika Dodika krivim za kršenje Šmitovog protivpravnog dekreta i osudio ga na godinu dana zatvora i šestogodišnju zabranu obavljanja javnih funkcija – dodaje se u Izvještaju.
Ističe se da Šmitov pokušaj svrgavanja Dodika posredstvom nezakonite i neustavne odluke predstavlja težak nasrtaj na vladavinu prava i demokratiju u BiH, a njegov pokušaj da Dodika pošalje u zatvor i poništi slobodne i fer izbore za funkciju predsjednika u Republici Srpskoj predstavlja flagrantno kršenje međunarodnog prava, standarda EU, Dejtonskog sporazuma i vrijednosti koje zapadne zemlje tvrde da zastupaju.
U Izvještaju se naglašava da je jasno da Šmit pokušava da smijeni Dodika, ali da nikada neće moći da smijeni narod Republike Srpske koji u velikoj većini podržava njegovu odbranu Dejtonskog sporazuma i odbacivanje Šmitovih diktatorskih postupaka.
– Upravo je pokušaj njegovog nasilnog uklanjanja dodatno ujedinio građane Republike Srpske u otporu Šmitovoj nezakonitoj i destabilišućoj diktaturi – poručuje se u Izvještaju.
U ovom dokumentu se napominje da je nakon izricanja presude protiv predsjednika Srpske, Sud BiH izdao nalog za njegovo i hapšenje predsjednika Vlade i Narodne skupštine Srpske Radovana Viškovića i Nenada Stevandića, te da je čak uputio i zahtjev Interpolu za izdavanje međunarodne potjernice, što je Interpol, u skladu sa svojim pravilima koja zabranjuju djelovanje političke prirode, opravdano odbio.
– Pojedini bošnjački političari zatražili su i od misije EUFOR da pomogne u hapšenju predsjednika Dodika, ali je EU, slijedeći logiku Interpola i prepoznajući političku prirodu naloga za hapšenje, ovaj zahtjev mudro odbila – navodi se u Izvještaju.
Podsjeća se i da je Agencija za istrage i zaštitu BiH 23. aprila pokušala neuspješno da uhapsi Dodika u Istočnom Sarajevu.
– Bilo kakvi dalji pokušaji hapšenja predsjednika Dodika ili drugih zvaničnika iz Republike Srpske bio bi opasan potez koji bi samo dodatno produbio krizu u BiH i tako ugrozio njenu budućnost – zaključuje se u drugom dijelu Izvještaja.
Savjet bezbjednosti UN održaće polugodišnju debatu o situaciji u BiH u utorak, 6. maja, u 16.00 časova u Njujorku, saopšteno je na zvaničnoj stranici Savjeta.
Oznake: izvještaj UN, Vlada Republike Srpske
CIK podsjetio na pravila: Ko ne može na kandidatske liste za izbore 2026. godine?
