ZNAMENITI BANJALUČANI KOJI SU ISPISALI ISTORIJU Veselin Masleša revolucionar iz Gospodske ulice

Narodni heroj, revolucionar, književnik, novinar, izdanak poznate banjalučke porodice, Veselin – Veso Masleša rođen je 1906. godine u Gospodskoj ulici, ne znajući da će koju deceniju kasnije ulica od Kastelovog ćoška do Banske palate dobiti ime upravo po njemu.

U želji da podsjetimo i neke mlađe generacije možda upoznamo sa učenim ljudima koji su živjeli, radili i stvarali u Banjaluci, te ostavili nemjerljiv trag u istoriji grada, Srpskainfo će svake sedmice objaviti po jednu biografiju velikana ovog grada.

Seriju tekstova pripremamo uz pomoć mladog književnika Miloša Štrkića, koji je nedavno objavio i drugo izdanje knjige “Velikani grada na Vrbasu”.

Veselin Masleša

Karakterističan izgled, dopunjen prepoznatljivim „okruglim“ naočarima, sa elegantnim šeširom koji je prikrivao razbarušenu crnu kosu, uticao je na to da Maleša postane poznata ličnost u ne tako kratkoj istoriji grada na Vrbasu.

Vesin djed Jefto, kršni Hercegovac, doselio se polovinom 19. vijeka u Banjaluku, tražeći nešto bolje za svoju porodicu. Jeftin najmlađi sin, a ujedno najsposobniji, veoma vičan trgovanju, Veselinov otac Aleksandar, imao je kuću u Gospodskoj ulici, gdje je sa suprugom Milevom, izrazito lijepom ženom, i djecom provodio srećne dane porodičnog života. Kako je bio veoma vješt imućan trgovac, Veselinov otac je dosta putovao i na taj način poprimao gospodske manire koje je kasnije prenosio na sina.

Pitome i blage naravi, Veselin je od najranijeg djetinjstva ostavljao utisak intelektualno jake osobe. Godine 1917. na obali Vrbasa, što iz nepažnje, što iz bezazlene dječje igre, Masleša kestenom dobija udarac u oko. Ovaj nenamjeran udarac, poslije kojeg je, uprkos mnogim liječenjima, trajno oštećen njegov vid, razlog je što će Masleša nositi naočare, po kojima će kasnije postati prepoznatljiv.

Za razliku od svog oca, Veselin se kao gimnazijalac interesuje za politiku. Kao srednjoškolac je bio predsednik đačkog društva „Mladost”, a poslije član fudbalskog kluba „Balkan”, koji je okupljao članove KPJ. I Veso u periodu između 1923. i 1925. godine stupa u redove Komunističke partije.

U Zagrebu 1925. godine polaže maturu i upisuje Pravni fakultet, da bi ubrzo prešao u Frankfurt na Majni na Ekonomski fakultet, a potom u Pariz gdje je studirao političku ekonomiju i sociologiju.

Zbog političkog rada bio je primoran da napusti Francusku, odlazi u Beograd iz kojeg je zatim protjeran u Banjaluku, gdje upoznaje mračne zidove Crne kuće. Tako započinje niz Veselinovih hapšenja, kojih će za njegovog relativno kratkog života biti čak četrnaest.

U Osijeku se zapošljava 1928. godine. Radi kao novinar i korektor „Hrvatskog lista”, ali radni vijek mu ne traje dugo, jer ga ubrzo protjeruju u Banjaluku. Iste godine odlazi u Beograd, radi u „Beogradskim novostima” i tako upoznaje krem tadašnjeg intelektualnog društva. Učestvuje u osnivanju časopisa „Nova literatura”, u kojem objavljuje članke.

Poslije „šestojanuarske diktature” i sedmomjesečnog tamnovanja u Banjaluci upoznaje Jelenu Vučinić. Iz prijateljstva se iznjedrila  ljubav zbog koje će Jelena kasnije imati velikih problema. Zbog druženja sa Veselinom otpuštena je iz državne službe, ali to neće prekinuti njihovo prijateljstvo, koje će trajati do njenog odlaska u zatvor.

Ljubav je krunisana brakom. Zahvaljujući Jeleni, koja je sačuvala Veselinovu radnu sobu i biblioteku, a poslije rata je poklonila, fundus Muzeja RS je bogatiji za čitav jedan istorijski period.

Te 1931. godine Masleša odazi u Beograd, gdje piše u časopisima: „Nova literatura”, „Narodno blagostanje”, „Književnik”, „Stožer”, „Danas”. Prevodi knjige „Raj Amerika” (Egona Ervina Kiša), „Postanak zemlje” (Robera Potonija), „Novac u politici” (Riharda Levinzona Morusa). Svakako vrijedna pomena je Maslešina rasprava pod nazivom „Mlada Bosna“, u kojoj je veoma dobro objasnio razloge stvaranja, rada i cilja ove patriotske organizacije.

Od 1935. do 1940. godine aktivno učestvuje u radu Partije, čiji je bio vrlo uzoran i aktivan član. Nakon šestoaprilskog bombardovanja 1941. godine, ne čekajući njemačke tenkove, Masleša odlazi u „brdovitu“ Bosnu, da bi okupaciju Kraljevine Jugoslavije dočekao u Crnoj Gori.

Rame uz rame sa crnogorskim partizanima prolazi žarišta velikih borbi, maršira planinskim kozijim stazama, ali osjeti i gorak ukus prvih poraza. Po povratku u Bosnu Masleša uređuje prvi broj lista „Borba”. Na prvoj istorijskoj sjednici AVNOJ u Bihaću 1942. godine iznosi referat „Narodnooslobodilačka borba i stvaranje AVNOJ” i nailazi na oduševljenje mnogih prisutnih političkih radnika.

Nakon Četvrte neprijateljske ofanzive odlazi u Crnu Goru, u odred komandanta Save Kovačevića. Svoj kratak ali vrlo plodan život, obilježen mnogim lijepim trenucima, revolucionar sa Vrbasa okončava 14. juna 1943. godine, u jeku neprijateljske ofanzive, prelazeći nabujalu Sutjesku.

Odlukom Prezidijuma Narodne skupštine FNRJ od 20. decembra 1951. godine Veselin Veso Masleša proglašen je narodnim herojem Jugoslavije.

I postade “Borac”…

Malo je poznato da je upravo Banjalučanin i revolucionar Veselin Masleša zaslužan za ime ponosa banjalučkog fudbala – FK „Borac”. Kako je tadašnja omladina okupljena oko Komunističke partije Jugoslavije osjetila potrebu da osnuje nekakvu sportsku organizaciju koja bi bila paravan za partijsku delatnost, 1926. godine osniva se „Borac”. Upitan za mišljenje oko naziva kluba, Masleša izjavljuje:

– Ako se borite, ukoliko ćete se boriti za svoja radnička prava zašto da vam se klub ne zove Borac!

(Srpskainfo)

CVIJANOVIĆ: Treba ući u konstruktivnu reformu pravosuđa, a ne baviti se stereotipima

Predsjednik Republike Srpske Željka Cvijanović komentarišući saopštenje PIK-a rekla je da su to stereotipi i da se osvrću i na pitanja koja nisu bila predmet ni zaključaka Narodne skupštine ni diskusija koje su se tamo čule. – Potrebno je da se iz tih stereotipa izađe i donesu konstruktivna riješenja a to prvenstveno znači da treba

DODIK: Žao mi je što se konstruktivan sastanak pretvorio u prijetnju

Srpski član Predsjedništva BiH Milorad Dodik izrazio je žaljenje što se, kako je naveo, njegov konstruktivan sastanak sa ambasadorom SAD u BiH Erikom Nelsonom pretvorio u prijetnju, ističući da administracija SAD neće moći da zaustavi odbranu interesa Republike Srpske. – Imao sam dobar razgovor večeras s ambasadorom SAD. Sve što je on meni rekao ja

DOBRE VIJESTI ZA ZAJEDNICE ETAŽNIH VLASNIKA Do novog krova uz novac iz gradske kase

Pored novčane pomoći koju izdvaja za sanaciju fasada, Grad Banjaluka u idućoj godini planira da učestvuje u obnovi krovova pojedinih stambenih zgrada tako što će sufinansirati dio radova.  Godinama se kroz budžet grada izdvajaju određena sredstva za sufinansiranje sanacije fasada, koja se raspodjeljuju putem javnog poziva na koji mogu konkuristati Zajednice etažnih vlasnika (ZEV). Zbog

SVEČANOST: Obilježen 43. rođendan Banjalučkog studentskog pozorišta

Pomoćnik ministra za kulturu Republike Srpske Tanja Đaković istakla je da je Banjalučko studentsko pozorište u 43 godine postojanja imalo 91 premijeru i više od 400.000 gledalaca, što potvrđuje njihov kvalitet i uspješan rad. “Za razvoj alternativne pozorišne scene u Srpskoj ovo pozorište je izuzetno važno i Ministarstvo kontinuirano podržava njihov rad”, poručila je Đakovićeva.

NASTUP SA GOSTIMA: Akustični koncert “Balkan Expressa” 3. marta u Banskom dvoru

Banjalučki rokenrol sastav “Balkan Express” najavio je akustični koncert koji će održati u Banskom dvoru u Banjaluci 3. marta. Muzičari jednog od najslavnijih bendova iz grada na Vrbasu su istakli da je u pripremi autorski repertoar, ali u izmijenjenim aranžmanima, prilagođen akustičnim instrumentima. “Prije 12 godina smo imali svoj prvi unplugged koncert na istom mjestu,

Džaferović i Komšić pozvali Đukanovića da 2. i 3. marta dođe u BiH, Dodik se pozvao na vitalni interes

Predsjedništvo BiH danas je sa dva glasa za i jednim protiv usvojilo zaključak kojim se 2. i 3. mart utvrđuje kao termin zvanične posjete predsjednika Crne Gore Mile Đukanovića. Za posjetu crnogorskog predsjednika glasali su predsjedavajući Predsjedništva BiH Željko Komšić i bošnjački član Šefik Džaferović, dok je srpski član Predsjedništva Milorad Dodik bio protiv. Dodik

ELEKTROKRAJINA: Muškarac pištoljem napao dvojicu radnika koji su došli da mu isključe struju zbog duga

Jedno lice napalo je danas pištoljem dvojicu terenskih radnika “Elektrokrajine” prilikom obavljanja redovnih radnih zadataka u Banjaluci, a oni tom prilikom nisu povrijeđeni, saopšteno je iz “Elektrokrajine”. Slučaj je prijavljen Policijskoj upravi Banjaluka koja je uhapsila napadača i kod njega pronašla oružje, navedeno je u saopštenju. U saopštenju se dodaje da se napad na radnike