Deset činjenica koje vjerovatno niste znali o kvascu
Znate li da imamo mnogo više toga zajedničkog sa kvascem nego što bi se moglo pomisliti, a još više toga možemo da naučimo iz ovog divnog mikroorganizma.
Kvasac može da nam pomogne da se prehranimo, kao i da učinimo svijet održivijim, a možda čak i da otkrijemo čudesa svemirskih putovanja!
1 – Kvasac je gljivica
Kvasac nije bakterija ili virus. To je gljivica.
2 – Postoji preko 2.000 vrsta
Sada postoji preko 2.000 dokumentovanih vrsta kvasca, prema referentnom sajtu Theieast.org. Većina pripada tipu Ascomicota. Mnogi regioni planete nisu uzorkovani za kvasce, a broj vrsta kvasca širom svijeta mogao bi da bude čak 200.000.
3 – Kvasac je svuda
Kvasac čini otprilike 1% svih gljivica na zemlji, a gljivice predstavljaju otprilike 2,2% ukupne biomase na planeti. Poređenja radi, to je više od svih životinja na zemlji. I mnogo više od svih ljudi (0,01%).
4 – Kvasci su mnogo stariji od nas
Naučnici vjeruju da je prvi kvasac nastao prije nekoliko stotina miliona godina.
5 – Kvasac može da preživi skoro svuda
Kvasac može da preživi na temperaturama od -2 do 45 °C. To ga čini otpornim i sposobnim da živi u najraznoraznijim sredinama.
Zašto je ovaj hranljivi sastojak dobar za vas?
Upotreba kvasca je odličan način da unesete hranljive materije. On obezbjeđuje proteine, vlakna, vitamine i minerale. Ove hranljive materije su važne za naš organizam i imaju ključnu ulogu u našem zdravlju.
Kvasac sadrži 100% neživotinjskih proteina visokog kvaliteta. Oni obezbjeđuju svih devet esencijalnih aminokiselina koje su potrebne vašem tijelu. Aminokiseline su sastavni dio proteina. Unosom hrane morate da obezbijedite ovih devet esencijalnih aminokiselina zato što ljudsko tijelo ne može da ih proizvede.
Sljedeća su dijetalna vlakna. Dovoljan dnevni unos vlakana se preporučuje zato što:
Imaju ulogu u funkcionisanju crijeva.
Važni su za osjećaj sitosti.
Korisni su za crijevnu mikrofloru.
Ali to nije sve! Kvasac je bogat izvor vitamina B. Porodica vitamina B je ključna za unos i korišćenje energije iz onoga što jedete. Mnogi od njih su takođe od suštinske važnosti za nervni sistem i pomažu u smanjenju umora i zamora. Kvasac sadrži:
tijamin (B1)
riboflavin (B2)
nijacin
piridoksin (B6)
folna kiselina (B9)
vitamin B12
Tijamin i riboflavin doprinose zdravoj koži i vidu, a folna kiselina i piridoksin imaju ulogu u normalnom funkcionisanju imunog sistema. Vitamin B12 je poznat kao vitamin – ljubitelja mesa jer su životinjski proizvodi dobar izvor ovog vitamina. Zato vegetarijanci i vegani treba da unose druge izvore hrane koji ga sadrže, u protivnom su izloženi riziku od nedostatka ovog vitamina. Srećom, postoji rješenje za sve, a jedno je prirodnog porijekla: kvasac.
Kvasac takođe sadrži fosfor i cink, osnovne elemente za naše zdravlje. Tijelo koristi fosfor za metabolizam koji nam daje energiju, takođe se koristi za održavanje zdravih kostiju i zuba, dok cink ima brojne funkcije u ljudskom tijelu: održavanje zdravlja kostiju, kose, noktiju i kože.
Pored toga, kvasac ne sadrži holesterol i ima veoma malu količinu zasićenih masti, koje i treba da se konzumiraju u malom obimu. Kvasac je kompatibilan s ishranom na biljnoj bazi kao što je vegetarijanska ili veganska ishrana i ne sadrži laktozu.
Takođe treba istaći da kvasac u svojom aktivnom (živom) obliku ima probiotsko dejstvo.
6 – Više ličimo na kvasac, nego na biljke
Iako se čovjeku čini da je bliži biljkama, naučnici su pomoću računarske filogenetike, upoređujući eukariote, otkrili da su kvasci bliži ljudima nego biljkama.
Procjenjuje se da je posljednji zajednički predak čovjeka i kvasca živio prije oko milijardu godina, a mi još uvijek dijelimo veliki dio našeg genetskog materijala. Ljudski genom sadrži oko 20.000 gena koji kodiraju proteine, dok ih genom kvasca ima oko 6.000. Parno poređenje gena između vrsta otkriva 2.100 ortoloških grupa, koje predstavljaju 2.300 gena kvasca i 3.900 ljudskih gena.
7 – Ljudi koriste kvasac unazad milion godina
Stara izreka kaže da je “pas čovjekov najbolji prijatelj”, ali možda bi trebalo da kažemo da je “kvasac čovjekov najbolji prijatelj”.
Kako navodi jedno novo istraživanje, do korišćenja organizama za fermentaciju moglo je da dođe već prije milion godina kada su rani čovjekovi preci vjerovatno fermentirali voće koristeći kvasac.
Najraniji poznati zapisi o kvascu koji su korišćeni u tradicionalne svrhe, poput pečenja hljeba, potiču iz drevnog Egipta 1300-1500. prije nove ere i Kine 500-300 prije nove ere.
Upotreba kvasca u proizvodnji piva i proizvodnji vina zabilježena je u Sumeriji, Vaviloniji i današnjoj Gruziji oko 6.000 godina prije nove ere.
8 – Kvasac je neophodan za aromu vina
Istraživači sada vjeruju da su različiti kvasci koji se koriste u proizvodnji vina ili direktno odgovorni ili pak služe kao mehanizam za oslobađanje za gotovo osamdeset procenata svih aromatičnih jedinjenja koja možemo da omirišemo u vinu.
9 – Kvasac čini svijet održivijim
Proizvodnja energije iz obnovljivih izvora i goriva kao što su bioetanol, biodizel, ekološka vazduhoplovna goriva i biogas moguća je korišćenjem kvasca i fermentacije!
10 – NASA je poslala kvasac u svemir
Kao što ste vidjeli gore, imamo mnogo više zajedničkog sa kvascem nego što se misli, u toj mjeri da su naučnici odlučili da kvasac pošalju u svemir kao zamjenu za ljudske ćelije, da bi proučavali kako reaguje na zračenje. Naučnici vjeruju da će proučavanjem tih rezultata imati bolju predstavu o tome kakve bi posljedice po ljude bile tokom dužih svemirskih putovanja.
Naučnici NASA stavili su soj Saccharomices cerevisiae u kasetu za letenje u NASA misiji BioSentinel. NASA smatra S. cerevisiae optimalnom zamenom za ljudske ćelije jer popravlja oštećenja DNK, što je jedna od glavnih posljedica zračenja, na sličan način kao što to rade ljudske ćelije, prenosi B92.
Oznake: Kvasac
Otkrio “Idole”: Preminuo Dragan Papić, jedan od ključnih aktera beogradske novotalasne scene
