Dramatičan zaokret u raspodjeli moći: U top 25 najvećih svjetskih kompanija nema nijedne evropske
foto: pixabay
Izvještaj PwC-a, jedne od najvećih svjetskih revizorskih i konsultantskih kompanija, o najvećim svjetskim kompanijama po tržišnoj kapitalizaciji pokazuje dramatičan zaokret u globalnoj raspodjeli moći. Po prvi put u istoriji, među 25 najvećih kompanija na svijetu nema nijedne iz Evrope. Dominacija američkih tehnoloških divova postala je apsolutna, dok su evropske kompanije potonule na pozicije koje su još prije deset godina bile nezamislive.
Dok SAD i Kina ubrzano ulažu u vještačku inteligenciju, čipove i digitalne platforme, evropska ekonomija ostaje opterećena sporom birokratijom i niskim investicijama. Ako se trend ne preokrene, stara industrijska sila mogla bi se pretvoriti u tehnološkog posmatrača vlastitog ekonomskog pada.
Američki divovi zacementirali dominaciju
U top 20 poretku gotovo svaku poziciju drže američke kompanije. Apple je ponovo preuzeo prvo mjesto s tržišnom kapitalizacijom od 3.34 biliona dolara, ispred Microsofta (2.79 biliona) i Nvidije (2.64 biliona). Slijede Amazon, Alphabet, Meta i Berkshire Hathaway – svi iz SAD-a – dok jedini neamerički član top deset ostaje Saudi Aramco na šestom mjestu.
Američke kompanije čine 73% ukupne vrijednosti stotinu najvećih svjetskih firmi, odnosno više od 31 bilion dolara. Kina i Hong Kong zajedno zauzimaju 11 mjesta s ukupnim rastom od 51%, dok je Evropa doživjela pad vrijednosti od 13.6% i izgubila još dvije kompanije s popisa.
Evropa gubi tempo
Najveća evropska kompanija, LVMH Moët Hennessy Louis Vuitton, nalazi se tek na 29. mjestu s tržišnom kapitalizacijom od 309 milijardi dolara, što predstavlja pad od 31% u odnosu na prošlu godinu. Slijede SAP (31. mjesto, 308 mlrd USD) i Novo Nordisk (33. mjesto, 302 mlrd USD), čije su dionice prepolovljene nakon što je danski farmaceutski div izgubio čak 47 % tržišne vrijednosti.
Francuski Hermès nalazi se na 36. mjestu, a holandski ASML, nekada ponos evropske tehnološke industrije, pao je na 42. poziciju nakon 32-postotnog pada kapitalizacije.
Ukupno, Evropa sada učestvuje s tek 8% u ukupnoj tržišnoj vrijednosti stotinu najvećih svjetskih kompanija, što je četiri puta manje nego prije četvrt vijeka, kada je njen udio iznosio oko 30%.
U prva tri mjesta po nacionalnom bogatstvu nalaze se Sjedinjene Države, Kina i Saudijska Arabija. Njemačka je zabilježila rast od 78% zahvaljujući SAP-u, Siemensu i Deutsche Telekomu, no to nije bilo dovoljno da ijedna od tih kompanija uđe u gornju četvrtinu liste.
Velika sedmorka
PwC-ov izvještaj potvrđuje da tzv. Magnificent Seven – Apple, Microsoft, Nvidia, Alphabet, Meta, Amazon i Tesla – ostaju centar globalnog kapitalizma. Njih sedam čini 35% ukupne vrijednosti svih stotinu najvećih kompanija, odnosno gotovo 15 biliona dolara tržišne kapitalizacije.
Taj “bilionski klub” sada broji osam članica: uz njih su tu i Saudi Aramco te Berkshire Hathaway, koji je prvi finansijski konglomerat u istoriji s tržišnom vrijednošću iznad bilion dolara.
Uprkos usporavanju rasta tehnoloških dionica, američki sektor informatičkih tehnologija i dalje je najveći pojedinačni segment u svijetu – s 22 kompanije i ukupnom vrijednošću od 13.9 biliona dolara. Slijede finansije (6.3 biliona) i komunikacijske usluge (5.6 biliona).
Što je pošlo po zlu u Evropi
Prema PwC-u, glavni razlozi evropskog pada leže u slabijim ulaganjima u nove tehnologije, demografskom padu i visokim troškovima energije, koji su u prosjeku 30% veći nego u SAD-u. Uz to, spor birokratski sistem i prekomplikovana regulacija usporavaju inovacije i razvoj kapitalnog tržišta.
Evropske kompanije tradicionalno su jake u industriji, farmaciji i luksuzu, no ti sektori gube korak u digitalnoj ekonomiji kojom vladaju američki i azijski giganti.
Simbol evropskih slabosti je pad ASML-a – jedine istinski globalne tehnološke kompanije s kontinenta – čije su dionice izgubile gotovo trećinu vrijednosti, uprkos rastu potražnje za čipovima. Slično vrijedi i za Novo Nordisk, koji je nakon euforije oko lijekova za mršavljenje doživio nagli obrat i pad od gotovo 50 % vrijednosti u godinu dana.
Kina i SAD jačaju dok Evropa stagnira
Dok evropske berze bilježe pad, kineske i američke kompanije doživljavaju eksplozivan rast. Kineski tehnološki sektor porastao je za 51%, a novi igrači poput Xiaomija i BYD-a ušli su u globalni Top 100 s rastom od 233% i 96% u samo godinu dana.
S druge strane, SAD je dodao pet novih kompanija na listu, uključujući AT&T i Palantir Technologies, dok su iz nje ispali Intel i Pfizer.
Novi svjetski poredak kapitala
Ukupna tržišna vrijednost stotinu najvećih svjetskih kompanija dosegla je 42.6 biliona dolara, što je 7% više nego prethodne godine. Ipak, rast je znatno sporiji nego 2024., kada je iznosio 27%.
PwC zaključuje da bi nadolazeće godine mogle donijeti umjereniji rast u skladu s predpandemijskim nivoima, jer tržišta ulaze u fazu stabilizacije nakon višegodišnjeg vala tehnološke euforije i monetarne ekspanzije.
Oznake: EU
