Kako su se tijela vrhunskih fudbalera promijenila tokom 50 godina
Foto: Magnific
Dva istorijska gola na FIFA Svjetskom prvenstvu pričaju priču o radikalnoj transformaciji fudbala i tijela elitnih igrača.
Tokom napetih i spektakularnih 30 sekundi 1970. godine, Brazil je dodavao loptu kroz osam igrača prije snažnog udarca desnog beka Karlosa Alberta. Četvrti gol ovog tima protiv Italije u finalu Svjetskog prvenstva često se slavi kao jedan od najvećih trenutaka u istoriji ovog turnira.
Ali ako premotamo pet decenija unaprijed, sličan manevar od sedam dodavanja koji je Argentina izvela protiv Francuske u finalu 2022. godine – a koji je završio krilni igrač Anhel Di Marija (Angel Di Maria) – trajao je svega 12 sekundi.
Taj go iz 1970. “ne bi se desio u današnje vrijeme”, kaže Orlando Laitano, profesor sa Univerziteta na Floridi i vodeći stručnjak za fiziologiju vježbanja.
– Kada bi taj brazilski tim mogao putovati kroz vrijeme, moderni protivnici bi vjerovatno ugušili njihovu akciju – rekao je Laitano.
“Bitka za svaki pedalj terena”
Laitano, koji je radio sa reprezentacijom Brazila na Svjetskom prvenstvu 2014. godine, kaže da su moderni fudbaleri biološki drugačiji od svojih prethodnika.
On objašnjava da su evolucija treninga i medicine, kao i promjene u načinu igre, pretvorile elitni fudbal u bitku za svaki pedalj terena, te su “kao posljedica toga, moderni igrači morali postati brži i snažniji”, piše BBC.
Podaci iz proteklih pet decenija pokazuju da su vrhunski igrači postali i viši i vitkiji, tvrde istraživači sa Univerziteta Wolverhampton u Velikoj Britaniji. Oni su uporedili podatke o hiljadama igrača iz engleske prve lige od 1970-ih do 2020-ih.
Prosječna visina igrača porasla je za više od 4 cm između 1973. i 2013. godine. Ovaj trend se nastavio i u narednoj deceniji za golmane i odbrambene igrače, iako se prosječna visina napadača i veznih igrača malo smanjila.
Autori studije sugerišu da je do promjene tipa tijela došlo zbog boljih terena i povećanog opterećenja koje se traži od današnjih igrača. Tokom 1970-ih, tereni su usred zime znali biti veoma blatnjavi “i igrači su morali biti mišićavi da bi dobro igrali”, kaže profesor emeritus Alan Nevil, jedan od koautora studije. Ali sada, uz bolje terene, “dobijate ove lakše, tanje igrače koji mogu igrati duže periode uz održavanje visoke energije”. Stručnjaci kažu da se većina te energije troši na brzinu, prenosi Avaz.
Mnogo više sprinta za pobjedu
Nekoliko studija procjenjuje da su igrači tokom 1970-ih i 80-ih rijetko prelazili granicu od 30 km/h – dok je na Svjetskom prvenstvu 2022. najmanje 10 igrača trčalo brzinama većim od 35 km/h.
– Ako pogledate napadače iz prošlog vijeka, oni su mogli šetati veći dio utakmice, a zatim eksplodirati u nekoliko akcija i možda postići gol. To više ne postoji – kaže Jens Bangsbo, profesor fiziologije vježbanja na Univerzitetu u Kopenhagenu.
Na posljednjem Evropskom prvenstvu, održanom u Njemačkoj 2024. godine, igrači su trčali brzinom od 25 km/h ili više oko 12 puta po utakmici, prema podacima UEFA-e. Broj sprintova je ipak zavisio od pozicije – štoperi i centralni vezni igrači sprintali su u prosjeku osam puta po meču, dok su napadači to činili 12, a bekovi 14 puta.
Brzo sprintanje je jedna stvar, kaže prof. Bangsbo, ali najvažnija stvar je sposobnost da se to radi više puta uzastopno.
Ovo ubrzanje igre, posebno u posljednjoj deceniji, uglavnom je vođeno sve većom upotrebom taktike visokog presinga. Studije pokazuju da su 1970-ih igrači u prosjeku prelazili 8,7 km po utakmici – to je poraslo na vrhunac od 11,4 km tokom 1990-ih, ali je od tada opalo. Igrači na Svjetskom prvenstvu 2022. pretrčali su prosječnu udaljenost od 10,6 km po utakmici.
Da li fudbaleri igraju previše?
Takođe, podaci pokazuju da neki fudbaleri na visokom nivou igraju znatno češće. Studije pokazuju da je broj utakmica koje igra većina klubova širom svijeta stabilan, na oko 42. Teret, međutim, može biti mnogo teži za elitne igrače.
– Broj odigranih utakmica je definitivno problem povezan s rizikom od povreda – kaže profesor Bangsbo.
Studija koju je naručila UEFA, objavljena 2023. godine, utvrdila je “zabrinjavajući” porast stopa povreda zadnje lože u prethodnih osam sezona.
Porast broja veterana
Ali ima i dobrih vijesti. Napredak u sportskoj nauci, od režima treninga do ishrane i oporavka, omogućio je fudbalerima da duže igraju na vrhunskom nivou.
Prosječna starost timova u UEFA Ligi šampiona porasla je sa 24,9 godina 1992. godine na 26,5 godina 2018. godine. Posljednja tri svjetska prvenstva bila su “najstarija” u historiji, prema podacima FIFA-e.
Svega sedam igrača starijih od 35 godina učestvovalo je na Svjetskom prvenstvu 1990. godine – dok ih je na turniru 2022. bilo 41. Ove godine (2026.), zvanični FIFA spiskovi pokazuju čak 72 igrača starija od 35 godina.
