U Portugalu pronađen jedan od najotrovnijih pauka na svijetu: Može izazvati nekrozu
Nova vrsta otrovnog pauka otkrivena je u gradu Portu na sjeveru Portugala, čileanski pauk pustinjak, naučno poznat kao Loxosceles laeta.
Ovo je prvi zabilježeni slučaj te vrste na Iberijskom poluostrvu, ali istraživači ističu da je rizik za javnost nizak zbog njegovog povučenog ponašanja, piše Euronews .
Nema razloga za uzbunu
Hose Manuel Groso-Silva, entomolog u Prirodnjačkom muzeju i Muzeju nauke Univerziteta u Portu, jedan od istraživača koji stoje iza otkrića, naglasio je da nema razloga za paniku. „Malo je vjerovatno da će ljudi naići na ovu vrstu ili da će ih ona ujesti“, rekao je za Evronjuz.
Biolozi Fransisko Gil i Hose Manuel Groso-Silva u svojoj studiji kažu da je to stidljiva vrsta koja retko grize. „Međutim, njen ugriz može izazvati značajno oštećenje kože, što često dovodi do nekrotičnih lezija kože“, objašnjavaju u studiji o prvom zabilježenom slučaju na Iberijskom poluostrvu.
Porijeklo i izum u Portu
Čileanski pauk pustinjak je poreklom iz zapadne Južne Amerike, a najčešće se nalazi u zemljama poput Brazila i Argentine. Smatra se da se proširio van svog prirodnog staništa međunarodnom trgovinom.
Prvi primjerak je slučajno pronađen 10. septembra 2025. godine, kada je mužjak primjećen na zidu u Portu. Drugi mužjak je pronađen 10. januara ove godine; taj primjerak je pronađen mrtav u ljepljivoj zamci koja nije bila postavljena za njega.
Lako ga je pomiješati sa mediteranskim paukom pustinjakom
Uprkos ovom otkriću, drugi otrovni pauk iz iste porodice, mediteranski pauk pustinjak (Loxosceles rufescens), živi u Portugalu decenijama i široko je rasprostranjen. Ova vrsta je poreklom iz Sjeverne Amerike, a u Evropi je prisutna više od 200 godina.
„Ne znamo da li je ova nova vrsta ograničena na Porto ili je već rasprostranjenija. Pošto se čileanski pauk pustinjak lako može pomiješati sa mediteranskim, moguće je da postoje fotografski zapisi označeni kao ovaj drugi koji zapravo prikazuju novootkrivenu vrstu“, napominje biolog Groso-Silva.
Glavna razlika između ove dve vrste leži u pedipalpima, zglobnim dodacima na prednjem dijelu mužjakovog tijela koji služe za prenos sperme. Inače, veoma su slične.
„One su jednolično smeđe, bez ikakve obojenosti koja bi im omogućila da se uklope sa vegetacijom, i ne grade mreže za hvatanje insekata kao što vidimo na biljkama. Svoje mreže grade na zidovima, u uglovima i na zabačenijim, tamnijim mjestima, a aktivnije su noću“, objašnjava Groso-Silva.
Ugriz izaziva nekrozu
Posljedice ujeda čileanskog pauka pustinjaka mogu varirati od blagih do teških, a zabilježeni su i rijetki smrtni slučajevi. „Rizik postoji, ali mi se čini malim, pa se trudim da ne izazivam paniku ili pretjeranu uzbunu“, naglašava biolog.
Portugal je 2023. godine zabilježio slučaj loksocelizma, sindroma izazvanog otrovom pauka, nakon ujeda jednog mediteranskog pauka. Časopis Portugalskog društva za internu medicinu objavio je slučaj 48-godišnje žene koju je pauk ujeo za potiljak dok je bila u gradskom parku, pre Indeks.hr.
Nakon ujeda, razvila je otok bez neposrednog bola. Međutim, u roku od 24 sata, njeni simptomi su se pogoršali, sa jakim glavoboljama, malaksalošću, groznicom i umorom. Na mjestu ujeda se razvila nekroza, a koža je počela da se ljušti na drugim dijelovima tijela, uključujući predio oko očiju, butina i usana. Pacijentkinja je otpuštena iz bolnice nakon 16 dana bez ikakvih trajnih posljedica.
Nove vrste postaju sve češće
Više od 300 vrsta insekata iz različitih djelova svijeta sada je identifikovano u Portugalu, od kojih su mnoge stigle zbog povećanog transporta robe. „Sve više mijenjamo životnu sredinu oko nas. Namjerno uvozimo mnoge biljke koje često sa sobom donose insekte koje nismo namjeravali da unesemo“, objašnjava Groso-Silva, podsjećajući na slučaj azijskog stršljena koji je stigao u Evropu sa pošiljkom kineskih bonsai drveća.
Dodaje da „urbanski razvoj i monokulture poput eukaliptusa, koje zauzimaju ogromne površine, kao i ekstenzivni usjevi kukuruza, smanjuju prirodna staništa“, što pogoduje pojavi novih vrsta.
Rastuće globalne temperature, sa posebno brzim zagrevanjem Evrope, takođe bi mogle pogodovati širenju egzotičnih vrsta. „Ne znamo kako će se situacija razvijati ovdje na Iberijskom poluostrvu; to je nešto što ćemo morati da pratimo u narednim godinama“, kaže Groso-Silva.
Raniji nastupi u Evropi
Prvi zabilježeni slučaj čileanskog pauka pustinjaka u Evropi datira iz 1972. godine, kada je pronađen u zgradi Univerziteta u Helsinkiju u Finskoj. Smatra se da je vrsta dospjela ljudskom aktivnošću i naselila se unutar zgrade zbog viših temperatura, jer bi joj bilo teško da preživi finsku spoljnu klimu.
Godine 2025, jedan primjerak je takođe identifikovan u podrumu Univerziteta Eberhard Karl u Tibingenu u Nemačkoj. Postoje i nepotvrđene informacije o njegovom mogućem prisustvu u Italiji, ali originalna veb stranica na kojoj su ove informacije objavljene više nije dostupna.
(indeks)
